Druk op de celcapaciteit
Een factsheet over cellentekort en mogelijke oplossingen
In mei 2025 bracht het WODC een factsheet uit met een kort overzicht van het cellentekort en mogelijke oplossingen. Dat zorgde voor veel media-aandacht. Deze factsheet kwam voort uit onze ramingen die lieten zien dat de druk op de celcapaciteit in 2026-2030 verder zal toenemen, naar verwachting met 1% per jaar. Zonder maatregelen wordt het cellentekort de aankomende jaren dus alleen maar groter. Hoe gaan we daarmee om?
Diverse landelijke en regionale nieuwsmedia berichtten over de verwachte toename van het cellentekort en de mogelijke gevolgen voor het gevangeniswezen. Onze factsheet en ramingen werden vooral als bron gebruikt in bredere artikelen over de druk op het gevangeniswezen en de politieke discussie over de mogelijke maatregelen.
Denk aan maatregelen zoals de inzet van andere typen straffen waar geen cellen voor nodig zijn, aangezien de druk op de celcapaciteit grotendeels veroorzaakt wordt door het grote aandeel korte vrijheidsstraffen. De publicatie droeg daarmee bij aan het maatschappelijke en politieke debat over de toekomst van het gevangeniswezen en de inzet van (korte) vrijheidsstraffen in Nederland.
Korte vrijheidsstraffen
Het advies om voor minder korte vrijheidsstraffen en meer voor alternatieve straffen te kiezen, komt voort uit eerder WODC-onderzoek. In maart 2025 schreef WODC-collega Maria Berghuis een one-pager over dit onderwerp. Toenmalig staatssecretaris Coenradie was van plan om vredachte en veroordeelde personen twee weken eerder vrij te laten in verband met het cellentekort. De maatschappelijke discussie werd gevoerd zonder wetenschappelijke inzichten. Daar bracht de one-pager verandering in en Maria werd naar aanleiding daarvan geïnterviewd op BNR Nieuwsradio.
Nemo Kennislink interviewde collega Sanne Boschman over de impact van korte vrijheidsstraffen. Zij legde uit hoe 47% van de ex-gedetineerde personen opnieuw de fout in gaat: een gevangenisstraf zorgt dus niet altijd voor afschrikking om nogmaals een strafbaar feit te plegen. Het tweedelige interview staat in het media-overzicht.