Hoe meet je de kosten en baten van de inzet van politievrijwilligers?
Een interview met Rein Halbersma
Rein Halbersma en zijn team maakten in opdracht van het WODC een kosten-batenanalyse van de inzet van politievrijwilligers. Zij gebruikten daarvoor de werkwijzer Maatschappelijke Kosten-Baten-Analyse (MKBA), die in opdracht van het WODC in 2023 werd ontwikkeld. Een MKBA gaat na of een beleidsmaatregel de welvaart verhoogt. Met andere woorden of de maatschappelijke baten groter zijn dan de maatschappelijke kosten. Hoe pakten zij het onderzoek aan?
Wat was de aanleiding voor dit onderzoek?
‘Eind 2023 was er op elke zeventien politiemedewerkers één politievrijwilliger. De ambitie is om dit te verhogen naar twee op de twintig, ofwel 10% van totale operationele sterkte van de politie. Door vergrijzing, een krappe arbeidsmarkt en knelpunten in de opleidingscapaciteit bij de Politieacademie komt dit echter onvoldoende van de grond. Met het oog op de toenemende capaciteitsdruk binnen de politie, zouden meer politievrijwilligers een welkome aanvulling vormen.’
Hoe pasten jullie de MKBA toe?
‘We waardeerden als baten de hoeveelheid volwaardig politiewerk die politievrijwilligers verrichten evenals het plezier die de politievrijwilligers hieraan ontlenen. Een aantal baten bleven oningevuld omdat we daar geen concrete cijfers over hadden: het reputatie-effect van de politie, gezondheidseffecten van de politievrijwilligers en het vertrouwen tussen politie en burger bleken. Als kosten waardeerden we de vergoedingen die politievrijwilligers ontvangen (ongeveer 9 euro bruto per uur).’
Wat waren de belangrijkste inzichten?
‘Politievrijwilligers leveren de maatschappij over het algemeen meer op dan dat ze kosten en dat geldt voor alle aanstellingsvormen. Over de gemiddelde aanstellingsduur van ongeveer 10 jaar levert een politievrijwilliger de maatschappij zo’n 30 tot 100 duizend euro aan netto-baten op, afhankelijk van hun aanstelling en achtergrond. Vrijwilligers die generiek inzetbaar zijn en een voorafgaande actieve politieloopbaan hebben, leveren het meeste op. Maar het saldo is ook positief bij vrijwilligers die specifieke taken (bijvoorbeeld bij forensische opsporing) uitvoeren. Of die aangesteld zijn voor administratieve, technische of huishoudelijke taken. Het loont dus om extra politievrijwilligers in te zetten en de benodigde capaciteit voor opleiding en begeleiding te vergroten.’
Wat is er gebeurd met jullie onderzoek?
Het rapport is op 31 maart vergezeld van een beleidsreactie door minister Van Weel van Justitie en Veiligheid aan de Tweede Kamer aangeboden. Er is inmiddels een nieuwe visie op politievrijwilligers opgesteld waarin hun belang voor de politie als organisatie nogmaals wordt onderstreept. De nieuwe visie wordt momenteel vertaald naar concrete stappen in het werkplan.