Integratie en inburgering

Nadat een vluchteling in Nederland asiel heeft gekregen, kan hij of zij volwaardig aan de samenleving deel gaan nemen. De overheid laat regelmatig onderzoek doen naar integratieproblemen van de verschillende groepen mensen met een migratieachtergrond, om zo struikelblokken weg te kunnen nemen.

Migratie en maatschappelijke onrust

De grote toestroom van asielzoekers in het najaar van 2015 was niet nieuw voor Nederland, maar de context waarin deze toestroom plaatsvond is wel veranderd ten opzichte van het verleden. Het draagvlak voor opvang staat onder druk en in het publieke debat vindt vermenging plaats van de vraagstukken rondom asielopvang met andere dossiers zoals integratie en een verhoogde terroristische dreiging. 

In opdracht van het WODC onderzocht de Rijksuniversiteit Groningen het draagvlak voor nieuwkomers. Het beeld dat uit dat onderzoek naar voren komt is dat mensen zich zorgen maken over de consequenties van migratie voor Nederland en voor de manier van leven, maar de meeste mensen hebben niets tegen migranten en tegen hun cultuur. 

Lees meer in het rapport uit 2020 Ongenoegen, migratie, gastvrijheid en maatschappelijke onrust.

Steun voor de Nederlandse rechtsstaat onder statushouders

De afgelopen jaren zijn veel asielmigranten naar Nederland gekomen, waarbij Syriërs en Eritreeërs de grootste groepen vormen. Een groot deel van hen heeft asiel in Nederland gekregen. Er leven zorgen over de structurele integratie van asielmigranten, bijvoorbeeld wat betreft hun arbeidsmarktparticipatie en sociale integratie. Daarnaast zijn er ook zorgen over het respect voor de Nederlandse rechtsstaat onder deze groep.

Het WODC heeft dit onderzocht. De resultaten uit het onderzoek laten zien dat de deelnemende statushouders de Nederlandse rechtsstaat over het algemeen steunen en dat ze vertrouwen hebben in de Nederlandse overheid en instanties. Het onderzoek is een eerste aanzet tot het bieden van inzicht in steun voor de rechtsstaat onder statushouders. Vanwege het beperkte aantal deelnemers aan dit onderzoek, is het geen representatieve afspiegeling van statushouders in Nederland.

Lees meer hierover in Steun voor de Nederlandse rechtsstaat onder statushouders.

Positie en leefsituatie Syrische statushouders

Samen met het SCP, RIVM en CBS heeft het WODC een digitale publicatie gemaakt waarin de positie en leefsituatie van Syrische statushouders in kaart is gebracht. De publicatie behandelt verschillende onderwerpen zoals taal, gezondheid en positie op de arbeidsmarkt. De gegevens zijn gebaseerd op onderzoek uit 2017 en 2019 en het betreft Syriërs die tussen 1 januari 2014 en 1 juli 2016 een verblijfsvergunning hebben gekregen.

Een paar bevindingen: 

  • De beheersing van de Nederlandse taal is verbeterd. 
  • Kinderen van statushouders stromen vaak door naar het praktijkonderwijs. 
  • Veel Syriërs kampen met psychische klachten en een slechte mondgezondheid. 
  • Ze tonen zich tevreden met hun leven in Nederland, maar leven vaak van de bijstand.

Zie ook de digitale publicatie: Syrische statushouders op weg in Nederland.

Blijven vergunninghouders in Nederland?

Sinds 2014 heeft Nederland te maken met een substantiële instroom van asielzoekers, waarvan een belangrijk deel in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning. Gaan zij zich blijvend in Nederland vestigen? Onderzoekers van het CBS en WODC onderzochten de patronen bij emigranten met een asielachtergrond. Het onderzoek heeft belangrijke inzichten opgeleverd, die van groot belang kunnen zijn voor de Nederlandse én Europese migratie- en integratiestrategie. 

Een van de bevindingen is dat van de mensen die eind jaren negentig naar Nederland kwamen, ruim dertig procent in 2015 weer vertrokken was. Een groot deel van hen was verhuisd naar een ander land dan het land van herkomst.

Lees meer hierover in Blijven vergunninghouders in Nederland?

Evaluatie logeerregeling Centraal Orgaan Asielzoekers

Voor het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) liet het WODC de bevindingen inventariseren van de logeerregeling van het COA: een regeling waarbij statushouders worden gekoppeld aan gastgezinnen. Wat is de meerwaarde van een verblijf in een gastgezin in vergelijking met een AZC of het verblijf bij familie en vrienden? Het onderzoek werd gedaan om een onderbouwde beslissing te kunnen maken of de logeerregeling voortgezet moet worden.

Een conclusie is dat de logeerregeling bijdraagt aan een snellere start voor statushouders met het opbouwen van een nieuw leven in Nederland. Logeren kan een belangrijke aanvulling zijn op de professionele en vrijwillige ondersteuning van statushouders in hun eerste periode in Nederland. Wel zijn er een aantal verbeterpunten. In het rapport wordt dat verder uitgewerkt.

Lees meer over de Evaluatie logeerregeling COA (2019)

Statistieken rond minderjarige asielaanvragers

In de periode tussen januari 2014 en augustus 2019 dienden 8.775 alleenstaande minderjarigen een asielaanvraag in. Van deze jongeren, voornamelijk afkomstig uit Eritrea, Syrië, Afghanistan, Irak en Marokko, heeft inmiddels 69% een verblijfsvergunning gekregen. Het WODC en het CBS onderzochten gezamenlijk hoe het gaat met zowel de jongeren die een verblijfsvergunning kregen als degenen van wie de asielaanvraag werd afgewezen.

Hieruit bleek dat op 1 oktober 2019 iets meer dan de helft van de asielaanvragers met een verblijfsvergunning onderwijs volgde en dat 40% een baan had. Het MBO was met 71% het meest voorkomende niveau onder degenen die onderwijs volgden. Sommige jongeren hadden een baan naast hun opleiding: dit was het geval voor bijna de helft van degenen die onderwijs volgden. Grofweg een derde van de voormalige asielzoekers die een vergunning kreeg, volgde geen opleiding en had ook geen baan.

Lees meer in Integratie en vertrek van een recent cohort AMV’s in Nederland (2014-2019).

Gemeentelijke invulling van de participatieverklaring 

Op 1 oktober 2017 werd het ondertekenen van de participatieverklaring een wettelijk onderdeel van het inburgeringsexamen. Hieraan is een traject verbonden met  inburgeringsbijeenkomsten waarin de Nederlandse kernwaarden centraal staan. Statushouders bevestigen uiteindelijk op de hoogte te zijn van deze kernwaarden, deze te respecteren en te willen participeren in de Nederlandse samenleving. 
Als onderdeel van een breder onderzoek naar de binding van statushouders met de Nederlandse rechtsstaat heeft het WODC in kaart gebracht welke verschillende aanpakken er onder gemeenten bestaan voor het participatieverklaringstraject. Dat resulteerde in een overzicht van aanpakken en ervaringen, in een factsheet gepresenteerd.

Lees meer hierover in de factsheet uit 2019.