Evaluatie Wet Langdurig Toezicht - Eerste monitorresultaten

Onderzoeksgegevens
Projectnummer 2990c
Type WODC-intern onderzoek

In deze eerste monitorronde komen de toepassingen van de Wet Langdurig Toezicht (Wlt) in de jaren 2017-2019 aan bod. Zo wordt onder meer bekeken hoe vaak de Gedragsbeïnvloedende en Vrijheidsbeperkende Maatregel is gevorderd, opgelegd door de rechter en is geadviseerd door de reclassering. Ook wordt bezien hoe vaak er gebruik is gemaakt van de mogelijkheden tot het verlengen van de proeftijd. De hoofdvragen in de monitoring zijn:

  • Hoeveel toepassingen van elk van de drie onderdelen van de WLT zijn er?
  • Hoelang duren deze toepassingen?
  • Hoe ziet de oplegging, tenuitvoerlegging, schending en verlenging van de toepassingen van de drie onderdelen van de WLT eruit?
  • Hoe verhoudt de uitvoering van het toezicht onder de WLT zich tot de situatie voorafgaand aan de WLT?   

Achtergrond

De Wet Langdurig Toezicht is sinds 2018 volledig in werking getreden. Het doel van de wet is om effectiever toezicht te houden op daders van zedendelicten en zware geweldsmisdrijven. Het gaat om ex-gedetineerden en om tbs’ers, die een gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis hebben en een strafbaar feit hebben gepleegd waar een straf van vier jaar of meer op staat.

De Wlt zal, zoals gebruikelijk voor nieuwe wetten, na vijf jaar worden geëvalueerd. De Tweede Kamer heeft gevraagd om ook een tussentijdse monitoring te verrichten en haar daarover te informeren.

Drie onderdelen

De Wlt bestaat uit drie onderdelen. Het eerste deel gaat over de mogelijkheid tot ongemaximeerde verlenging van de voorwaardelijke beëindiging van de tbs-maatregel met verpleging. Het tweede deel gaat over ex-gedetineerden uit het gevangeniswezen die voorwaardelijk in vrijheid zijn gesteld. Voor hen is de proeftijd bij de voorwaardelijke invrijheidstelling minimaal een jaar geworden en zijn er verlengmogelijkheden van de proeftijd mogelijk. Het derde deel betreft een zelfstandige toezichtmaatregel, die kan worden opgelegd aan zowel gedetineerden als aan tbs-gestelden, de Gedragsbeïnvloedende en Vrijheidsbeperkende Maatregel.

Het WODC heeft een onderzoeksprogramma opgesteld dat als startpunt dient voor de evaluatie van de wet. Het onderzoeksprogramma gaat onder meer in op de toepassing en de effecten van de Wlt en welke organisaties en databases worden gebruikt voor de registratie van de drie onderdelen van de Wlt. 

Via jaarlijkse monitoring van de Wlt en via verdiepende deelonderzoeken komt zicht op de manier waarop de Wlt in de praktijk wordt toegepast. In een overzichtsrapport in 2023 worden de belangrijkste bevindingen van de eerste vijf jaar van de toepassingen van de Wlt samengevat.