Justitiële verkenningen, 2017, nr. 6 - Intelligentie en criminaliteit

Bij een verhoor moet de politie alert zijn op mogelijke verstandelijke beperkingen van de verdachte.

Het nieuwste nummer van Justitiële verkenningen (JV6/2017) is gewijd aan de relatie tussen intelligentie en criminaliteit. Een hoog IQ wordt doorgaans gezien als een bescherming tegen criminaliteit. Omgekeerd lijkt de oververtegenwoordiging van mensen met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) te wijzen op een verhoogd risico op een criminele ontwikkeling voor mensen met een laag IQ. In een vijftal artikelen wordt nader ingegaan op de LVB-problematiek en in twee anderen bijdragen op de betrokkenheid van hoogintelligente personen bij criminaliteit.

In het openingsartikel staan Xavier Moonen enHendrien Kaal stil bij het begrip LVB en constateren dat er binnen de groep die dit stempel krijgt opgedrukt een enorme variëteit bestaat. Zij onderscheiden vijf typologieën, die bovendien weer in subcategorieën kunnen worden onderverdeeld. James Oleson plaatst kritische kanttekeningen bij de algemeen door criminologen aanvaarde negatieve relatie tussen benedengemiddelde intelligentie en crimineel gedrag. Hij wijst erop dat er zowel in het onderzoek van criminologen als in de opsporing en rechtshandhaving veel meer aandacht is voor maatschappelijk zwakke groepen zoals (delinquente) jongeren en gevangenen dan voor begaafde, hoogopgeleide en welvarende volwassenen met macht en privileges. Om de relatie tussen intelligentie en criminaliteit nader te onderzoeken is het nodig daarbij ook de hogere echelons in de samenleving te betrekken en aandacht te schenken aan bedrijfs- en witteboordencriminaliteit. Dina Siegel schreef een interessant portret van de Russische godfather Semjon Mogilevitsj, die de reputatie heeft de slimste en hoogstopgeleide maffiabaas ter wereld te zijn. Evelien Platje, Liza Cornet en Katy de Kogel bespreken het concept ‘executieve functies’ en hoe zich dit verhoudt tot intelligentieniveau. Executieve functies zijn cognitieve vaardigheden die nodig zijn om het eigen gedrag en denken aan te sturen. Met behulp van dit concept kan worden nagegaan wat precies de cognitieve problemen van individuele LVB-justitiabelen zijn. Straffen en behandelingen kunnen dan beter worden afgestemd, terwijl daarmee ook in de bejegening rekening kan worden gehouden. De bijdrage van Hendrien Kaal en Bart de Jong is gebaseerd op een recent onderzoek in opdracht van het WODC naar registratie van LVB in de systemen van de ketenpartners in het justitiële domein. In hoeverre gebeurt dat en op welke manier? De auteurs menen dat discussie nodig is over de wenselijkheid van registratie in verband met zaken als privacy en angst voor stigmatisering. Het artikel van Robin Kranendonk schetst een beeld van mogelijke risico’s en knelpunten bij het verhoren van LVB-verdachten en -getuigen door de politie. Onder de druk van de verhoorsituatie kunnen LVB’ers onjuiste uitspraken doen. Ook wordt de LVB bij verdachten en getuigen niet altijd opgemerkt. Marigo Teeuwen ten slotte onderzocht of professionals in de strafrechtprocedure LVB bij justitiabelen herkennen. Een leidende vraag hierbij was wat de gevolgen zijn van het niet herkennen van LVB voor het verloop van de procedure en voor recidive. In dit artikel focust de auteur op de zogeheten ZSM-werkwijze, een vorm van snelrecht bij veelvoorkomende misdrijven.

Zie: https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/jv201706-intelligentie-en-criminaliteit.aspx

Zoeken in het JV-archief

379 document(en) gevonden Justitiële Verkenningen

Justitiële Verkenningen

Vul hier een trefwoord in waarop u wilt zoeken. U kunt ook op een deel van de zoekterm zoeken met behulp van een asterisk (zoekterm*).

Berichten van de werkvloer

De werkvloer van Veiligheid en Justitie wordt bevolkt door professionals van zeer verschillende pluimage: rechters,...

Publicatie | Nummer in reeks: 2013/03 | 23-05-2013

De levenslange vrijheidsstraf

Nederland neemt met zijn strenge uitleg van levenslange straf een uitzonderingspositie in Europa in. De meeste landen kennnen...

Publicatie | Nummer in reeks: 2013/02 | 22-04-2013

Vrije wil en verantwoordelijkheid

Deze uitgave van Justitiële verkenningen is voor een groot deel gebaseerd op bijdragen die zijn gepresenteerd op de...

Publicatie | Nummer in reeks: 2013/01 | 28-02-2013

Privatisering en publiek-private samenwerking

In dit themanummer wordt de trend naar uitbesteding van publieke taken in de justitieketen aan private partijen in beeld...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/08 | 17-12-2012

Deuren op slot

Deze aflevering is geheel gewijd aan een bijzonder gebeurtenis die afgelopen juni in Stockholm plaatsvond. De criminoloog en...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/07 | 27-11-2012

Mensenrechten in Nederland

Nederland neemt internationaal een belangrijke positie in als voorvechter van de mensenrechten. Respect voor mensenrechten...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/06 | 25-10-2012

Politie anno 2012

Op 1 januari 2013 wordt alle burgerlijke politie in Nederland samengevoegd in één korps Nationale Politie, beheerd door één...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/05 | 03-09-2012

Professionals en protocollering

In dit themanummer staan beroepen en organisaties in de justitieketen centraal, evenals de vraag hoe professionaliteit zich...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/04 | 23-07-2012

Tappen en infiltreren

De telefoontap is een veelvuldig ingezet opsporingsmiddel. Nu de inzet van telefoontap steeds minder effectief blijkt en de...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/03 | 23-05-2012

Groene criminologie

Groene criminologie onderscheidt zich van andere meer legalistisch geörienteerde criminologie door het centraal stellen van...

Publicatie | Nummer in reeks: 2012/02 | 18-04-2012

Keuzemenu