Justitiële verkenningen, 2017, nr. 6 - Intelligentie en criminaliteit

Bij een verhoor moet de politie alert zijn op mogelijke verstandelijke beperkingen van de verdachte.

Het nieuwste nummer van Justitiële verkenningen (JV6/2017) is gewijd aan de relatie tussen intelligentie en criminaliteit. Een hoog IQ wordt doorgaans gezien als een bescherming tegen criminaliteit. Omgekeerd lijkt de oververtegenwoordiging van mensen met een Licht Verstandelijke Beperking (LVB) te wijzen op een verhoogd risico op een criminele ontwikkeling voor mensen met een laag IQ. In een vijftal artikelen wordt nader ingegaan op de LVB-problematiek en in twee anderen bijdragen op de betrokkenheid van hoogintelligente personen bij criminaliteit.

In het openingsartikel staan Xavier Moonen enHendrien Kaal stil bij het begrip LVB en constateren dat er binnen de groep die dit stempel krijgt opgedrukt een enorme variëteit bestaat. Zij onderscheiden vijf typologieën, die bovendien weer in subcategorieën kunnen worden onderverdeeld. James Oleson plaatst kritische kanttekeningen bij de algemeen door criminologen aanvaarde negatieve relatie tussen benedengemiddelde intelligentie en crimineel gedrag. Hij wijst erop dat er zowel in het onderzoek van criminologen als in de opsporing en rechtshandhaving veel meer aandacht is voor maatschappelijk zwakke groepen zoals (delinquente) jongeren en gevangenen dan voor begaafde, hoogopgeleide en welvarende volwassenen met macht en privileges. Om de relatie tussen intelligentie en criminaliteit nader te onderzoeken is het nodig daarbij ook de hogere echelons in de samenleving te betrekken en aandacht te schenken aan bedrijfs- en witteboordencriminaliteit. Dina Siegel schreef een interessant portret van de Russische godfather Semjon Mogilevitsj, die de reputatie heeft de slimste en hoogstopgeleide maffiabaas ter wereld te zijn. Evelien Platje, Liza Cornet en Katy de Kogel bespreken het concept ‘executieve functies’ en hoe zich dit verhoudt tot intelligentieniveau. Executieve functies zijn cognitieve vaardigheden die nodig zijn om het eigen gedrag en denken aan te sturen. Met behulp van dit concept kan worden nagegaan wat precies de cognitieve problemen van individuele LVB-justitiabelen zijn. Straffen en behandelingen kunnen dan beter worden afgestemd, terwijl daarmee ook in de bejegening rekening kan worden gehouden. De bijdrage van Hendrien Kaal en Bart de Jong is gebaseerd op een recent onderzoek in opdracht van het WODC naar registratie van LVB in de systemen van de ketenpartners in het justitiële domein. In hoeverre gebeurt dat en op welke manier? De auteurs menen dat discussie nodig is over de wenselijkheid van registratie in verband met zaken als privacy en angst voor stigmatisering. Het artikel van Robin Kranendonk schetst een beeld van mogelijke risico’s en knelpunten bij het verhoren van LVB-verdachten en -getuigen door de politie. Onder de druk van de verhoorsituatie kunnen LVB’ers onjuiste uitspraken doen. Ook wordt de LVB bij verdachten en getuigen niet altijd opgemerkt. Marigo Teeuwen ten slotte onderzocht of professionals in de strafrechtprocedure LVB bij justitiabelen herkennen. Een leidende vraag hierbij was wat de gevolgen zijn van het niet herkennen van LVB voor het verloop van de procedure en voor recidive. In dit artikel focust de auteur op de zogeheten ZSM-werkwijze, een vorm van snelrecht bij veelvoorkomende misdrijven.

Zie: https://www.wodc.nl/onderzoeksdatabase/jv201706-intelligentie-en-criminaliteit.aspx

Zoeken in het JV-archief

379 document(en) gevonden Justitiële Verkenningen

Justitiële Verkenningen

Vul hier een trefwoord in waarop u wilt zoeken. U kunt ook op een deel van de zoekterm zoeken met behulp van een asterisk (zoekterm*).

Radicalisering en terrorisme

De aanslagen in Parijs op 13 november 2015 en in Brussel op 22 maart 2016 hebben het besef versterkt dat de strijd in Syrië...

Publicatie | Nummer in reeks: 2016/02 | 19-05-2016

Vernieuwende onderzoeksmethoden

De sociale wetenschappen zijn decennialang gegijzeld door de tegenstelling tussen onderzoekers die kwantitatieve methoden...

Publicatie | Nummer in reeks: 2016/01 | 24-03-2016

Ouderenmishandeling

Ouderenmishandeling staat sinds 2010 op de politieke agenda en krijgt de laatste jaren steeds meer aandacht. Het ministerie...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/06 | 23-12-2015

Mensbeelden in het strafrecht

Onze mensbeelden veranderen en het strafrecht verandert mee. Als uitgangspunt van dit themanummer over Mensbeelden in het...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/05 | 11-11-2015

Verboden liefdes

De keuze van een liefdespartner is door de eeuwen heen altijd beperkt door kerkelijke en maatschappelijke...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/04 | 03-09-2015

Vluchtelingen in Europa

Aan de zuidkust van Europa spelen zich al jaren dramatische taferelen af met vluchtelingen die verdrinken tijdens de...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/03 | 22-07-2015

Spanningen tussen Rijk en gemeenten

Op meerdere beleidsterreinen gaapt er een kloof tussen 'de Haagse werkelijkheid' en gemeenten, zo laat dit themanummer van...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/02 | 02-06-2015

Misdaadgeld, witwassen en ontnemen

Toen negen jaar geleden Justitiële verkenningen een themanummer (2006, nr. 2) uitbracht over witwassen, was de aanpak van dit...

Publicatie | Nummer in reeks: 2015/01 | 10-03-2015

Webdossier bij jubileumnummer Justitiële verkenningen (2014/06)

Publicatie | Nummer in reeks: 2014/07 | 11-12-2014

40 jaar JV

Navelstaren wordt doorgaans niet gezien als een erg productieve bezigheid. Toch heeft de redactieraad van Justitiële...

Publicatie | Nummer in reeks: 2014/06 | 11-12-2014

Keuzemenu