Agressie en geweld in asielzoekerscentra
De incidenten- en misdrijvenmonitor
Het WODC onderzoekt elk jaar hoeveel bewoners in de asielopvang betrokken zijn bij incidenten of verdacht worden van een misdrijf. Die cijfers publiceren we in de incidenten- en misdrijvenmonitor. In de monitor van 2025 is gekeken naar de jaren 2017 tot 2024: nooit eerder was de bezetting in de asielopvang zo hoog als in 2024. Ook het aantal mensen in de noodopvang was opnieuw gestegen. Maar, in lijn met deze ontwikkelingen, nam ook het aantal incidenten met (verbale) agressie en geweld op Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA)-locaties toe. Toch is nog steeds slechts een kleine groep COA-bewoners betrokken bij incidenten, ondanks het beeld dat is ontstaan in de media.
Zowel de bewoners van opvanglocaties als voor medewerkers en omwonenden is het belangrijk dat asielzoekerscentra een veilige plek zijn. Overlastgevend gedrag heeft een negatieve invloed op de leefbaarheid op opvanglocaties voor andere bewoners, de werkomstandigheden van COA-medewerkers, de leefbaarheid voor inwoners rondom opvanglocaties en uiteindelijk ook op het draagvlak voor asielopvang in Nederland.
Feitelijke informatie in beeld brengen
In het publieke en politieke debat is er veel aandacht voor overlastgevend gedrag onder asielmigranten. Veiligheid en asiel zijn onderwerpen waarbij publieke perceptie vaak sterk wordt beïnvloed door media-aandacht en zichtbare incidenten, zoals de moord op Lisa in Abcoude. Losse gebeurtenissen kunnen het beeld versterken dat problemen overal en voortdurend spelen. Het is belangrijk om dit gedrag met feitelijke informatie in beeld te brengen. Met de monitor bieden we informatie die bijdraagt aan een maatschappelijk debat dat gevoerd kan worden op basis van feiten in plaats van onderbuikgevoelens.
Impact van de monitor
Dat de monitor impact maakt, blijkt uit het feit dat de media regelmatig contact met ons opneemt om feiten goed te checken. Zij willen bijvoorbeeld onderbouwen met cijfers of asielzoekers vaker betrokken zijn bij criminaliteit. Zo vroeg de NOS ons om cijfers aan te leveren voor het radiodebat in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen. Op die manier kon de presentator ingrijpen met actuele cijfers als er in het debat verkeerde argumenten werden gebruikt.
Effectief beleid
Om effectief beleid te kunnen maken, is feitelijke informatie essentieel. Ook daar draagt het incidenten- en misdrijvenoverzicht aan bij. Zo hebben we een gesprek gehad met het college van burgemeester en wethouders (B&W) van een gemeente waar een nieuwe opvanglocatie zou komen. In dit gesprek hebben we inzicht kunnen geven in actuele cijfers met de monitor en de verdiepende studie. Juist omdat dit onderwerp sterk leeft in de samenleving, is de betekenis van feiten en nuance groot.