Projecten van het Financieel Expertise Centrum (FEC), een samenwerkingsverband van organisaties met een toezichts-, opsporings- of vervolgingstaak in de financiële sector, leiden vooral tot meer kennis(uitwisseling) en bewustzijn. Ook de samenwerking tussen de partijen is erdoor verbeterd. Knelpunten bij de uitvoering van de projecten waren onder andere beschikbare tijd/capaciteit en beperkingen op het gebied van gegevensdeling door privacyregelgeving. Ook het monitoren van de resultaten van projecten kan beter. Men zou nog meer kunnen leren van terugkerende knelpunten in projecten. Dat blijkt uit een evaluatie van acht projecten van het FEC die liepen van 2020 tot en met 2023.
Pro Facto voerde de evaluatie uit, in opdracht van het WODC. Het doel was om de totstandkoming, uitvoering en doelrealisatie van de FEC-projecten in kaart te brengen, ofwel het proces rondom de projecten. Het ging dus niet om een inhoudelijke beoordeling van de effectiviteit van de resultaten van de projecten. Daarvoor is diepgaander onderzoek nodig.
Beeld: © WODC
Doelen FEC-projecten
De projecten hadden grofweg de volgende type doelen:
- Het verzamelen van kennis over een bepaald fenomeen of een beschrijving van knelpunten of voorstellen voor verbeteringen in het toezicht of in de poortwachtersfunctie van banken.
- Het opstellen van risico-indicatoren, zowel voor de uitvoering van toezicht door de publieke partners als voor de transactiemonitoring of het cliëntonderzoek door banken.
- Het direct bijdragen aan de aanpak van financieel-economische criminaliteit door het verbeteren van detectie van verdachte transacties, het starten van opsporingsonderzoeken en het sanctioneren van financieel-economische criminaliteit.
De onderzoekers concluderen dat met name het eerste type doel succesvol was, vooral als de kennis ging over knelpunten in het toezicht of de opsporing. Het tweede type doel werd doorgaans niet of niet volledig behaald en het derde is niet gelukt.
Knelpunten in organisatie
Naast capaciteits-, gegevensdelings- en monitoringsissues zijn er ook knelpunten in de organisatie. Die gaan bijvoorbeeld over de verschillende wijze van rapporteren en het los van elkaar beoordelen van projecten, zonder dat rode lijnen en terugkerende factoren worden meegenomen in toekomstige keuzes. Daarmee laat het FEC kansen liggen om op basis van ervaringen maatregelen te nemen om toekomstige projecten doeltreffender te laten zijn.
Aanbevelingen
De onderzoekers doen vier aanbevelingen voor de totstandkoming, uitvoering en afronding van FEC-projecten:
- Zorg ervoor dat de verwachtingen rondom FEC-projecten goed aansluiten op de mogelijkheden omtrent wetgeving, capaciteit en samenwerking. Dit kan door meer vooronderzoek te doen en door meer bewustzijn te creëren van juridische mogelijkheden en praktische vereisten (bijvoorbeeld in doorlooptijden van processen).
- Met het oog op capaciteitsissues: geef meer aandacht aan de invulling van het projectteam; zowel wat betreft de projectleider als individuele deelnemers. En neem hierbij ook de capaciteit van partijen buiten het projectteam mee.
- Scherp de monitoring en sturing op projecten vanuit het FEC verder aan. Verantwoordelijkheden dienen beter te worden gedefinieerd en er dient meer transparantie te zijn over tegenvallende voortgang.
- Zorg voor meer aandacht voor geleerde lessen en gerealiseerde resultaten bij de afronding van projecten. Zo kan het lerend vermogen van het FEC via projecten verder verbeterd worden, zowel qua praktische uitvoering als strategische keuzes over hoe om te gaan met tegenvallende resultaten.
Met deze aanbevelingen kan het FEC in de toekomst projecten doelmatiger en strategischer inzetten en daarmee uiteindelijk de integriteit van de financiële sector verder versterken.
Bij dit rapport schreef het WODC deze aanbiednota.