De opvang van Oekraïners is gericht op vrijwillige terugkeer, en op ‘meedoen en bijdragen’ aan de Nederlandse maatschappij. Inmiddels duurt de oorlog vier jaar en blijkt die vrijwillige terugkeer onder druk te staan: het merendeel van de 130.000 Oekraïense vluchtelingen wil voorlopig niet terug. In deze drie factsheets beschrijft het WODC hoe de opzet van de opvang heeft uitgepakt als het gaat om ‘meedoen en bijdragen’. Ze laten zien dat de meesten wel werken, maar nog altijd moeite hebben met de taal. Velen blijken last te hebben van mentale problemen, voelen zich onveilig waar ze wonen en hebben nauwelijks contact met Nederlanders.
Beeld: WODC
Uit een recent gepubliceerde factsheet van het WODC blijkt dat bijna alle Oekraïense vluchtelingen van plan zijn de komende twee jaar in Nederland te blijven. 43% wil zelfs langer blijven, ook als de oorlog is afgelopen. Ondertussen gaat het met de Oekraïense vluchtelingen op het gebied van werk en taal, welzijn en wonen nog niet veel beter dan in 2023. Voor de vier factsheets is een infographic gemaakt
Werk en taal
De arbeidsparticipatie onder Oekraïners is sinds 2023 gestegen van 61% naar 67% in 2025 en komt daarbij dichtbij het werkende deel van de Nederlandse bevolking (73%). Maar, net als in 2023, werken de meesten (62%) onder het niveau dat ze gewend waren in Oekraïne. Er is ook nog steeds sprake van onbenut arbeidspotentieel: vergeleken met de algemene bevolking zijn meer Oekraïners werkloos of semiwerkloos. Ze willen wel werken, maar het grootste obstakel blijft het niet of nauwelijks spreken van Nederlands (net als in 2023). Het taalniveau is ook maar beperkt verbeterd. Nog altijd geeft driekwart aan de Nederlandse taal slecht of helemaal niet te spreken. Oekraïners geven zichzelf gemiddeld een 3 als cijfer.
Welzijn
De mentale gezondheid van Oekraïense vluchtelingen is achteruit gegaan ten opzichte van 2023. 65% kampt met depressie- en angstklachten en 28% ervaart (zeer) veel stress. Het contact met hun sociale omgeving wordt minder. Oekraïners hebben minder contact met de eigen gemeenschap dan in 2023, maar het contact met Nederlanders neemt niet toe. Ondanks dat de Oekraïners nu langer in Nederland wonen. Ze zijn dan ook drie keer zo vaak eenzaam als je het vergelijkt met de Nederlandse bevolking.
Infographic taalvaardigheid en welzijn van Oekraïense vluchtelingen. Tekst gaat verder onder de infographic.
Beeld: © WODC
Wonen
69% van de Oekraïense vluchtelingen woont nog steeds in de gemeentelijke opvanglocaties (GOO). Bijna 3 op de 10 Oekraïense vluchtelingen voelt zich weleens onveilig. Dat geldt vooral voor de grootschalige GOO en voor opvanglocaties met gedeelde badkamer, keuken en/of toilet. Slechts 31% van de Oekraïners heeft volledige eigen voorzieningen, 57% deelt de voorzieningen en 13% deelt de eigen (slaap)kamer. Oorzaken van het onveiligheidsgevoel zijn geluidsoverlast, overlast van alcohol- en drugsmisbruik en verbaal geweld.
Infographic arbeidsmarktparticipatie van Oekraïense vluchtelingen. Tekst gaat verder onder de infographic.
Beeld: © WODC
Hoe nu verder?
De oorlog in Oekraïne duurt al vier jaar, waardoor de tijdelijk bedoelde opvang inmiddels langdurig is geworden. Zonder uitzicht op een vredesbestand, lijkt het erop dat Oekraïense vluchtelingen ook de komende jaren in Nederland opgevangen blijven worden. Om hun opvang veilig en leefbaar te houden en het meedoen en bijdragen te stimuleren, bevelen de onderzoekers aan om enkele aanpassingen door te voeren. Bijvoorbeeld door het creëren van meer opvanglocaties met eigen voorzieningen, bij voorkeur kleinschalig ingericht. En om de taalvaardigheid te verbeteren, bijvoorbeeld door het aanbieden taalcursussen of duale leer-werktrajecten met focus op taallessen.
Langlopend onderzoek naar Oekraïners
Het Longitudinaal Onderzoek Cohort Oekraïense Vluchtelingen (LOCOV) is een langlopende studie naar de positieverwerving van Oekraïense vluchtelingen in Nederland. Het is een samenwerking van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) met de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Eerder verschenen ook al de volgende rapporteren en factsheets met inzichten over Oekraïense vluchtelingen in Nederland.