Onderzoekers hebben steeds beter inzicht gekregen in de omstandigheden die leiden tot jeugdcriminaliteit, welke dat kunnen voorkomen en welke interventies effectief zijn. Maar in de praktijk blijkt het moeilijk om die kennis te vertalen naar beleid, uitvoering en de dagelijkse werkelijkheid van professionals. In deze nieuwe editie van Justitiële verkenningen gaan onderzoekers en professionals uit het werkveld in zes bijdragen in op dit spanningsveld tussen ‘weten en doen’.
Het tijdschrift Justitiële verkenningen (Jv) is een gezamenlijke uitgave van het WODC en Boom juridisch, dat viermaal per jaar verschijnt. Jv biedt actuele kennis op het gebied van justitie en veiligheid en slaat een brug tussen onderzoek en praktijk. In elke uitgave staat een actueel thema centraal. Volg Jv ook via de LinkedIn-pagina van het tijdschrift.
Bijdragen
Inhoud Justitiële verkenningen augustus 2026: Tussen weten en doen: preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit:
1. Preventie met beleid: het voorkomen van jeugdcriminaliteit in Nederland
door Geert Jan Stams en Jan Hendriks
In Nederland worden nog steeds interventies toegepast waarvan de effectiviteit onzeker is of waarvoor aanwijzingen bestaan voor negatieve effecten, met name wanneer zij gebaseerd zijn op afschrikking, repressie of algemene bewustwording. De belangrijkste uitdaging voor de komende jaren is daarom niet het ontwikkelen van nieuwe interventies, maar het consequent toepassen van wat reeds bekend is als effectief: dus preventie met beleid.
2. Zet in op wat werkt. Op zoek naar effectieve preventie van jeugddelinquentie
door Puck Meulen, Emile Kolthoff en Evelyn Heynen
Nederland kent een breed aanbod van preventieve interventies voor jeugddelinquentie, terwijl de effectiviteit niet altijd robuust is aangetoond. Onderzoek werpt een kritisch licht op de empirische basis van huidige erkenningen en onderstrepen het belang van striktere effectiviteitscriteria, methodologisch sterk effectonderzoek, continue monitoring en een nauwere verbinding tussen wetenschap, beleid en praktijk, om evidence-based preventie van jeugddelinquentie in Nederland te waarborgen.
3. Uitdagingen van effectonderzoek naar interventies gericht op het voorkomen en verminderen van georganiseerde jeugdcriminaliteit
door Marit van de Mheen, Sjoukje van Deuren, Jessica Asscher en Veroni Eichelsheim
De roep om evidence-based werken in deze sector klinkt steeds luider, mede gezien de toenemende zorgen over een relatief kleine groep jongeren die op jonge leeftijd betrokken raakt bij zware delicten en/of georganiseerde criminaliteit. Om tot effectieve interventies voor deze doelgroep te komen en methodologisch sterk effectonderzoek uit te voeren, doen zich echter verschillende uitdagingen voor.
4. Naar een hybride netwerkaanpak in de preventie van jeugdcriminaliteit: acht leidende principes
door Joran de Jong
Professionals zijn, mede door wetenschappelijke inzichten, in de loop der jaren doordrongen geraakt van de grote invloed die sociale media hebben op crimineel gedrag onder jongeren. Toch worstelen veel gemeenten met de verankering hiervan in de netwerkaanpak van jeugdcriminaliteit. In deze bijdrage worden op basis van praktijkervaring en werksessies in diverse gemeenten acht leidende principes beschreven voor hoe gemeenten en hun netwerkpartners dit kunnen vormgeven.
5. Wanneer ‘wat werkt’ niet werkt: uitvoeringslogica en evidence-informed werken in de preventie van jeugdcriminaliteit
door Jan Dirk de Jong
In de preventie van jeugdcriminaliteit staat de vraag ‘wat werkt?’ centraal. Dit artikel introduceert het begrip uitvoeringslogica als analytisch perspectief en pleit voor een verschuiving van de vraag ‘wat werkt?’ naar de vraag wat kan werken, voor wie, wanneer, onder welke condities en door wie.
6. Jongerenadviescentra in Heerlen, 1970 en 2026: een paradigmaverschuiving geïllustreerd
door Eelco Boss en Sophie Janssens
Dit artikel richt zich op de historische casus van het jeugdadviescentrum ELMAR in Heerlen. Het artikel onderzoekt de relatie tussen het paradigma dat in de jaren zeventig richtinggevend was voor jeugdadviescentra in Nederland en de vraag in hoeverre dit gedachtegoed ook vandaag de dag nog van waarde kan zijn voor de preventie van jeugdcriminaliteit.
Beeld: © WODC