De eerste onderzoeken van het WODC zijn alweer gestart. Het WODC voert elk jaar ongeveer 80 onderzoeken uit of laat die uitvoeren. Welke onderwerpen staan dit jaar op het programma en welk maatschappelijk belang is ermee gediend? We lichten er een aantal uit.
Beeld: © Rijksoverheid
Grofweg kun je het onderzoek van het WODC indelen in zaken rond de aanpak van misdaad en criminaliteit, juridische problemen van burgers en bedrijven, de weerbaarheid van Nederland in verband met terrorisme en digitale ontwikkelingen, en de verschillende aspecten van migratie en opvang van asielzoekers in Nederland.
Misdaad en criminaliteit
Veel onderzoeken van het WODC gaan over misdaad en criminaliteit. Daarvoor worden ‘monitoren’ gebruikt, die periodiek de stand van zaken meten, zoals de Monitor Jeugdcriminaliteit. Onderzoeken betreffen ook vaak wetsevaluaties. Bijvoorbeeld de evaluatie van de Wet seksuele misdrijven. Leidde die tot een betere bescherming van slachtoffers?
Ook de aanpak van misdaad en criminaliteit is onderwerp van onderzoek. Het SANCTIONs-onderzoeksprogramma kijkt bijvoorbeeld naar de besluitvorming, uitvoering en gevolgen van vrijheidsbeperkende sancties, zoals werkstraf en reclasseringstoezicht. Maria Berghuis, coördinator van de kennislijn Straffen en Maatregelen, is betrokken bij dit programma en andere onderzoeken op dit terrein.
Beeld: © WODC
Maria Berghuis
Mensen die misdaden begaan krijgen straffen en maatregelen opgelegd die diep ingrijpen op hun rechten en vrijheden. Denk aan celstraffen. Het is daarom belangrijk om te onderzoeken welke maatregelen effectief zijn en bijdragen aan gedragsverandering en een veiligere samenleving.
Juridische problemen van burgers en bedrijven
Willem-Jan Verhoeven, coördinator van de kennislijn Rechtsbestel, en zijn team starten dit jaar drie onderzoeken. Een gaat over scheiden en scheidingsprocedures. Complexe scheidingen kunnen een grote impact hebben op kinderen en ouders. Goed inzicht in de aard en omvang helpt om dit aan te pakken. Het tweede onderzoek gaat over het procedeergedrag van de overheid. Heeft de overheid daarbij altijd voldoende oog voor de individuele belangen van burgers? Het derde onderzoek brengt conflicten in het midden- en kleinbedrijf in kaart.
Beeld: © WODC
Willem-Jan Verhoeven
De gemene deler van onze onderzoeken is dat ze eraan bijdragen dat iedereen in Nederland toegang heeft tot het recht. Iedere burger moet zich kunnen beschermen tegen onrechtvaardige beslissingen en bij conflicten de weg kennen om die te kunnen aanpakken.
Weerbaarheid en terrorisme
Het meest recente Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland laat zien dat de dreiging vanuit anti-institutioneel extremisme en rechts-extremisme toeneemt en dat die diffuser en onvoorspelbaarder wordt. Maar ook bepaalde landen bedreigen op verschillende manieren de nationale veiligheid. Er is verhoogde militaire dreiging én er is sprake van buitenlandse beïnvloeding, bijvoorbeeld via digitale middelen. Hoe weerbaar is Nederland? Daarvoor start het WODC twee onderzoeken. Projectbegeleider Henk van der Veen is daarbij betrokken.
Beeld: © WODC
Henk van der Veen
Door de impact van de huidige bedreigingen voor Nederland en onze weerbaarheid in beeld te brengen, kunnen we maatregelen nemen en ons beter verdedigen tegen agressie of beïnvloeding van andere landen en het gevaar van extremistische groeperingen.
Asiel en migratie
Het WODC verricht langdurig onderzoek naar migratie en opvang van asielzoekers in Nederland. Via monitoren wordt bijvoorbeeld in kaart gebracht hoe het Syrische en Oekraïense vluchtelingen in Nederland vergaat. Er zijn ook meer op zichzelf staande onderzoeken. Dit jaar staat bijvoorbeeld een plan- en procesevaluatie van de zogenoemde Spreidingswet op het programma. Djamila Schans is als coördinator van de kennislijn Asiel en Migratie bij veel van deze onderzoeken betrokken.
Beeld: © WODC
Djamila Schans
Mensen kunnen om verschillende redenen naar Nederland komen, bijvoorbeeld om te werken, om asiel aan te vragen of om bij hun familie te zijn. Wij onderzoeken deze vormen van migratie en voorzien daarmee zowel beleidsmedewerkers als deelnemers aan het maatschappelijk debat van feitelijke kennis.
Nog meer onderzoeken
Bovenstaande onderzoeken zijn slechts een greep uit de onderzoeken van het WODC. Op het Onderzoeksprogramma 2026 1e tranche (later dit jaar volgt nog een tweede tranche) staan nu 23 onderzoeken. De meeste hiervan laat het WODC uitvoeren door externe onderzoekinstellingen zoals universiteiten. Onze projectbegeleiders begeleiden de onderzoeken van a tot z. Daarnaast verricht het WODC zelf langlopend onderzoek in de kennislijnen, dat wordt meestal gedaan door interne onderzoekers.
Wil je een volledig overzicht van onze onderzoeken: lopend en afgerond, neem dan een kijken op de pagina Onderzoeken WODC.