Op dit moment lijken er geen problemen te zijn met de financiering van gerechtsdeurwaarders waarvoor maatregelen nodig zijn. De huidige markt- en financieringsstructuur wordt vooralsnog toekomstbestendig geacht. Er zijn wel ontwikkelingen voor uitbreiding van hun takenpakket, bijvoorbeeld een sociale zorgplicht of een Collectief Afbetalingsplan. Die extra werkzaamheden zouden dan wel gefinancierd moeten worden. Ook de afname van het aantal gerechtsdeurwaarders in bepaalde regio’s is een aandachtspunt. Als hierdoor de toegang tot het recht in die regio’s in het geding komt, kan het zijn dat de overheid moet ingrijpen. Daarvan lijkt op dit moment nog geen sprake.
In opdracht van het WODC heeft Atlas Research onderzocht hoe de financieringsstructuur van gerechtsdeurwaarders er op dit moment uitziet, welke ontwikkelingen zich voordoen en welke gevolgen die kunnen hebben voor die financieringsstructuur. Directe aanleiding van het onderzoek zijn diverse ontwikkelingen die vragen oproepen over de toekomstbestendigheid van het ambt van gerechtsdeurwaarders. Het gaat onder meer om de krimp van de beroepsgroep, versterkte bescherming van debiteuren en mogelijke nieuwe sociale taken.
Beeld: © WODC
Ontwikkelingen taken gerechtsdeurwaarders
Vanuit de maatschappij wordt een steeds socialere rol verwacht van gerechtsdeurwaarders. Momenteel staat daar nog geen vergoeding tegenover en is het wettelijk kader daar nog niet volledig op ingericht. Van aanstaande ontwikkelingen zoals de invoering van een sociale zorgplicht of een Collectief Afbetalingsplan kan nog niet definitief worden ingeschat hoe deze de toekomstbestendigheid van de financieringsstructuur zal beïnvloeden. De reactie op deze veranderingen kan verschillen per type gerechtsdeurwaarderskantoor. Misschien zien grotere kantoren meer kansen in een socialere invulling van het ambt of zorgt het juist voor een opleving van kleinere kantoren.
Daarnaast is er een afname in vraag naar en aanbod van gerechtsdeurwaarders. Tot nu toe lijken vraag en aanbod daarmee in verhouding te zijn gebleven. In dunbevolkte regio’s bestaat daarbij eerder het risico dat de rechtshandhaving in het geding komt. Deze zijn minder aantrekkelijk voor kantoren, ook vanwege de langere reistijden binnen het gebied. Daarom is monitoring van regionale deelmarkten van belang.
Conclusies
Indien het takenpakket van gerechtsdeurwaarders inderdaad wordt uitgebreid, zullen deze extra werkzaamheden moeten worden gefinancierd. Hoe die financiering moet worden vormgegeven hangt nauw samen met hoe de werkzaamheden eruit komen te zien. De invulling van die nieuwe taken is nu nog onduidelijk. Daarom zijn op dit moment geen algemene maatregelen nodig ten aanzien van de financieringsstructuur.
Om in te spelen op onvoldoende gerechtsdeurwaarders in bepaalde regio’s, kan de overheid verschillende maatregelen nemen. In het rapport worden daarvoor mogelijkheden geopperd. In het uiterste geval kan de overheid zelf ambtenaren inzetten om deze gebieden te bedienen. De inzet daarvan is nu niet aan de orde. Overheidsingrijpen ligt pas voor de hand wanneer publieke belangen, zoals toegang tot het recht en debiteurenbescherming, niet meer voldoende worden geborgd.
Bij dit rapport schreef het WODC deze aanbiednota.