Mediation wordt over het algemeen gewaardeerd door gebruikers ervan. Dat blijkt uit WODC-onderzoek. Bovendien blijkt dat in ongeveer de helft van de mediations de deelnemers een overeenkomst bereiken. Toch is er nog het nodige onbekend over de kwaliteit van mediation. We weten weinig over hoe mediation daadwerkelijk wordt uitgevoerd, wat het concreet oplevert en of het ook echt effectief is.
Bij mediation proberen mensen of bedrijven die een conflict hebben er samen met de andere partij uit te komen. Ze doen dat met begeleiding van een onafhankelijke derde, de mediator.
Voor mensen en bedrijven die een conflict met mediation willen aanpakken, is het belangrijk dat die mediation van goede kwaliteit is. Partijen kunnen grote belangen in een conflict hebben en de gevolgen van de aanpak van het conflict zijn mogelijk nog groter. Het mediationveld is volop in ontwikkeling. De vraag is hoe het staat met kwaliteit van mediation in Nederland.
Voorlopig positief beeld over kwaliteit van mediation
Er is betrekkelijk veel bekend over de tevredenheid van gebruikers van mediation. Over het algemeen zijn ze tevreden over het gevolgde traject, de door hun ingeschakelde mediator en het bereikte resultaat. Ook zijn ze volgens henzelf goed geïnformeerd. Ruim de helft van de gebruikers vindt bovendien dat mediation goedkoper is dan het nemen van juridische stappen. Wat betreft het resultaat blijkt dat bij 56% van de mediations, de gebruikers een gedeeltelijke of volledige overeenstemming bereiken.
Het nodige is nog onbekend over kwaliteit van mediation
Over bepaalde aspecten van kwaliteit van mediation is geen informatie beschikbaar. Daardoor ontbreekt inzicht in de middelen die voor mediation worden ingezet en in de invloed van mediation op de werklast van de rechtspraak. Ook kan geen beeld worden gevormd van meer inhoudelijke aspecten van opgestelde overeenkomsten, zoals de duidelijkheid, geschiktheid en duurzaamheid van gemaakte afspraken. Tot slot is niet duidelijk of mediation bijdraagt aan veranderingen in het conflict (zoals het ophelderen of verminderen van problemen), aan verandering in de relatie tussen partijen en aan rechtvaardigheid van het resultaat.
Beeld: © Pixabay
Geïnterviewde mediators aan het woord
Volgens de geïnterviewde mediators is het optreden van de mediator belangrijk voor de kwaliteit van mediation. Gebruikers moeten goed worden geïnformeerd over wat mediation inhoudt en wat ze kunnen verwachten. Ook de inhoudelijke deskundigheid vinden de mediators belangrijk voor de kwaliteit. Ze hebben daarnaast aangegeven dat de kwaliteit van mediation in het huidige veld niet duidelijk is voor gebruikers. De mediators zelf ervaren een ongelijk speelveld met verschillende kwaliteitsstandaarden.
Meer zicht op kwaliteit van mediation
Voor meer zicht op de kwaliteit van mediation is het belangrijk om in kaart te brengen wat de werkelijke problemen met de kwaliteit zijn. Op basis daarvan kunnen gerichte doelen worden geformuleerd voor het bevorderen en bewaken van de kwaliteit. Veel kan dan worden geleerd van onderzoek onder gebruikers van mediation en van vergelijkend onderzoek met gerechtelijke procedures, rekening houdend met de kenmerken van de zaak en de partijen. Tot slot is het nuttig meer inzicht te krijgen in de juridische kwaliteit van het resultaat van mediation.
Bij dit rapport schreef het WODC deze aanbiednota.