Voor een rechtvaardige en veilige samenleving is vertrouwen in de politie en de rechtsstaat belangrijk. Het WODC doet onderzoek naar allerlei aspecten van het werk van de politie, het OM en verschillende opsporings- en inspectiediensten en toezichthouders. Hieronder een selectie uit enkele onderzoeken.
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van politie, inspectie en toezicht:
- Lopend onderzoek
- Recente publicaties
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Het doel van dit onderzoek is te komen tot een valide en betrouwbare clustering en bijbehorende typologie van politiedistricten en/of basisteams ten behoeve van benchmarking activiteiten. Een goed ontwikkelde typologie maakt het makkelijker om prestaties van districten of basisteams binnen de clusters valide te vergelijken, beter te duiden en te leren van best practices omdat de omgevingscontext gelijksoortig is.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Clustering regionale eenheden politie
Met ingang van 1 juli 2022 trad de Wet VOG P (Verklaring Omtrent het Gedrag Politiegegevens) in werking. Een VOG P-screening is bedoeld voor (beoogd) personeel in kwetsbare functies waarvoor een hoge mate van integriteit vereist is en waarbij integriteitsschendingen een grote maatschappelijke impact kunnen hebben. Met de Wet VOG P is het mogelijk om de afgifte van een VOG te weigeren op basis van politiegegevens. Deze politiegegevens worden geraadpleegd bij een VOG P-screening, omdat ze eerder signalen bieden voor de aanwezigheid van risico’s dan enkel justitiële gegevens.
Dit onderzoek evalueert de Wet VOG P en bestaat uit twee deelonderzoeken. Het eerste, de procesevaluatie, kijkt naar hoe de processen rondom de VOG P in de praktijk werken en in hoeverre dat in lijn is met de beleidstheorie. Het tweede deel is een effectevaluatie.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we? : Evaluatie Wet VOG Politiegegevens
Eén van de beleidsinstrumenten om het risico op seksueel geweld te verkleinen, is de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) voor natuurlijke personen. Met de VOG kan worden voorkomen dat personen met een specifiek justitieel verleden bepaalde functies bekleden of bevoegdheden uitoefenen. Binnen het huidige VOG-bestel worden politiegegevens niet standaard betrokken bij de screening van personen. Als politiegegevens wel worden geraadpleegd, mogen deze niet als zelfstandige weigeringsgrond worden gebruikt.
Dit onderzoek is bedoeld om inzicht te verkrijgen in de mogelijke consequenties van het gebruik van politiegegevens als zelfstandige weigeringsgrond in VOG-screenings. Met het oog op de bescherming van kwetsbare personen, gaat het daarbij specifiek om de VOG-screening voor functies waarin sprake is van een gezags- of afhankelijkheidsrelatie, of op een locatie waar kwetsbare personen zich bevinden. Er wordt gekeken naar de voor- en nadelen ten opzichte van de huidige werkwijze.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Voor- en nadelen gebruik politiegegevens in de VOG-screening voor specifieke functies
De afgelopen jaren hebben uiteenlopende maatschappelijke ontwikkelingen plaatsgevonden die doorwerken in de aard en omvang van de grensoverschrijdende (georganiseerde) criminaliteit. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om de groeiende mobiliteit van mensen en goederen, de toenemende digitalisering en opkomst van nieuwe technologische ontwikkelingen. Ook de juridische kaders, communicatiekanalen en informatiesystemen voor internationale politiële informatie-uitwisseling zijn voortdurend in ontwikkeling. Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) wil daarom, met het oog op doorontwikkeling van de beleidsvisie hieromtrent, meer inzicht krijgen in het instrumentarium voor internationale politiële informatie-uitwisseling, waaronder een overzicht van mogelijke voordelen, nadelen, risico’s en eventuele lacunes. Dit onderzoek voorziet hierin.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we? : Internationale politiële informatie-uitwisseling
Dit onderzoek heeft betrekking op één onderdeel van de Wet seksuele misdrijven: de strafbaarstelling van seksuele intimidatie in het openbaar. Met de handhaving van deze nieuwe strafbaarstelling wordt de komende jaren in heel Nederland ervaring opgedaan. Daarnaast loopt in drie ‘ koplopergemeenten’, Rotterdam, Utrecht en Arnhem, een pilot waarbij de handhaving niet (alleen) bij de politie berust, maar (ook) bij buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s).
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Evaluatie pilot handhaving verbod op seksuele intimidatie door boa’s in koplopergemeenten
Op grond van artikel 22 Politiewet 2012, stelt de minister van JenV vast waaraan de bewapening van de politie in verband met de taakuitoefening moet voldoen. Verder wijst de minister het merk en type aan van de wapens en bijbehorende munitie. Voor het schieten ter aanhouding door politie, Koninklijke marechaussee en andere opsporingsambtenaren, moet de ernst van de verwondingen evenredig zijn aan het doel: de aanhouding. Voorafgaand aan het vervangen van het huidige in gebruik zijnde dienstpistool van de Nederlandse politie wordt een Europese aanbesteding uitgevoerd voor een nieuw merk en type munitie in het kaliber 9x19 mm Luger (patroon voor het Lugerpistool). Daarom is behoefte aan onderzoek dat inzicht geeft in het effect van de munitie die momenteel in gebruik is op het menselijk lichaam en of er aanleiding is de bestaande munitiecriteria aan te passen.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we? : Evaluatieonderzoek Nederlandse politiemunitie in het kaliber 9 x 19 mm Luger
2. Recente publicaties
De politie wil online gegevens kunnen verzamelen voor haar openbare orde taak, want verstoringen van de openbare orde vinden steeds vaker hun oorsprong online. In Nederland zijn de wettelijke mogelijkheden voor het inzetten van online middelen nu nog beperkt. Een nieuw wetsvoorstel moet hierin voorzien. Daarom is onderzocht hoe de situatie is in een aantal andere Europese landen. Daaruit blijkt dat momenteel ook daar geen specifieke wettelijke grondslag bestaat die expliciet voorziet in online gegevensverzameling voor handhaving van de openbare orde. Er speelt dezelfde discussie als in Nederland over het belang van onder meer het recht op eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer tegenover de maatschappelijke plicht van de overheid om ordehandhaving effectief uit te voeren. Het onderzoek biedt daarmee beperkte inzichten voor het nieuwe wetvoorstel.
Lees hier het rapport Internationale verkenning bevoegdheden online gegevensvergaring politie bij (dreigende) openbare ordeverstoringen (2025)
Onderzoek naar de effectiviteit van mechanismen van interventies ter bevordering van diversiteit en inclusie bij de politie, en hoe de unieke organisatiecontext van de politie deze mechanismen beïnvloedt. Het onderzoeksdoel is om vanuit de wetenschappelijke literatuur inzicht bieden in de werkzame mechanismen van interventies ter bevordering van diversiteit en inclusie bij de politie. De onderzoekers brengen in kaart welke mechanismen in de wetenschappelijke literatuur zijn onderzocht, hoe deze mechanismen in de context van de politieorganisatie functioneren, en hoe de context van de politie als organisatie de effectiviteit van deze mechanismen en interventies beïnvloedt. Met focus op diverse instroom en veilige en inclusieve teams.
Lees hier het rapport: Samen sterker (2025)
Binnen de democratische rechtsstaat speelt de politie van oudsher een belangrijke rol. De afgelopen decennia is er sprake van een pluralisering van politietaken waarbij de politie haar taken uitvoert in samenwerking met andere private en publieke partijen. De politie heeft bij herhaling het voornemen tot verdere samenwerking met private en maatschappelijke partners geformuleerd, terwijl private en maatschappelijke partijen onder meer door nieuwe technologieën beter in staat zijn politietaken op zich te nemen. Er bestaat behoefte aan kennis over hoe in de praktijk oplossingen zijn gevonden die doorontwikkeling van publiek-private samenwerking (PPS) mogelijk maken, met oog voor de beginselen van de rechtsstaat. Dit onderzoek voorziet in die behoefte door het beantwoorden van de volgende onderzoeksvraag: Wat is nodig voor de doorontwikkeling van publiek-private samenwerking ten bate van de politiefunctie?
Lees het rapport: Met vereende krachten? (2025)
De centrale vraagstelling van deze lerende evaluatie is:
Welke veranderbeweging is er binnen de politie vanaf 2017/2018 op gang gekomen gericht op het verbeteren van de bedrijfsvoering en op een (meer) lerende en toekomstgerichte organisatie, welke versterkende of juist belemmerende mechanismen hebben daar een rol in gespeeld en wat is er nodig om de veranderbeweging door te ontwikkelen?
Lees het rapport: Samen verder leren: een zaak van prioriteren, faciliteren en institutionaliseren (2023)
Het doel van dit onderzoek was om een wetenschappelijke kennisbasis te ontwikkelen die relevant is voor de Nederlandse praktijk over etnisch profileren door de politie. Deze kennisbasis zal in de toekomst bijdragen aan verdere studies over dit onderwerp en fungeert als richtlijn voor nog ontbrekend onderzoek in Nederland. Daarnaast legt dit onderzoek een kennisbasis voor de beleidsontwikkeling in Nederland. Door dit fundament voor onderzoek én beleid te leggen, komt dit onderzoek tegemoet aan twee subdoelen:
- het opstellen van een overzicht van kennis over etnisch profileren op basis van bestaande literatuur, met een nadrukkelijke verwijzing naar de lacunes hierin
- het bieden van inzicht in strategieën om etnisch profileren door de politie aan te pakken en de risico's ervan te verminderen of weg te nemen.
Lees het rapport: Etnisch profileren door de politie (2023)
Dit onderzoek betreft een beschrijvend en evaluerend onderzoek naar een complex geheel van nieuwe organisatorische verhoudingen en werkwijzen en een pallet aan doelen. De vraagstelling van dit onderzoek luidt als volgt:
Wat kan worden gezegd over de realisatie van de doelen van de inbedding van de PA in het nieuwe politiebestel, te weten:
- Het borgen van de kwaliteit van het politieonderwijs en de onderzoeks- en kennis-functie in het nieuwe politiebestel (met behoud van de onafhankelijke positie van de PA)?
- Het versterken van de verbinding tussen de PA en de politie?
- Het verbeteren van de aansluiting van het politieonderzoek op de politiepraktijk?
- Het efficiënter en effectiever inrichten van de bedrijfsvoering van de PA?
Lees het rapport: Evaluatie zbo Politieacademie (2016-2023)
3. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC, zowel intern als extern uitgevoerd. Met zoekterm 'politie, inspectie en toezicht' vind je alle rapporten over dit thema of die daaraan verwant zijn.