Procesonderzoek naar doeltreffendheid en effecten Spreidingswet

Samenvatting

Asielzoekers hebben in Nederland recht op passende opvang tijdens hun procedure. Goede opvang is daarbij essentieel voor een stabiel verloop van de asielprocedure en voor de latere integratie van statushouders. Sinds 2022 is er een tekort aan opvangplaatsen, waardoor de asielopvang is vastgelopen. Als gevolg hiervan verblijft een groot deel van de asielzoekers op noodopvanglocaties die vaak van tijdelijke aard zijn. Kinderen in die noodopvang kunnen ernstig risico lopen op blijvende en mogelijk onherstelbare schade, onder andere door gebrek aan privacy, het ontbreken van speelruimtes en de vele verplaatsingen die de toegang tot onderwijs belemmeren. Om structureel meer opvangplekken te realiseren, en de afhankelijkheid van noodopvangplekken te verminderen, werd in 2022 de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, beter bekend als de Spreidingswet, ontworpen. Deze wet verplicht gemeenten om opvangplekken te creëren en beoogt daarmee niet alleen het creëren van meer opvangplekken, maar ook om deze evenwichtiger over gemeenten te verspreiden. De wet trad op 1 februari 2024 in werking.
Dit onderzoek is een plan- en procesevaluatie om de opgedane ervaringen met de uitvoering van deze wet in kaart te brengen. Deze kennis is extra relevant, gezien de politieke onduidelijkheid en discussies over mogelijke intrekking van de wet. Deze ongebruikelijke politieke context waarbinnen de uitvoering van de wet heeft plaatsgevonden, wordt ook meegenomen in deze evaluatie. De resultaten bieden inzichten voor het verbeteren van de wet en het verder vormgeven van het opvanglandschap.