Personen die samenwerken om cocaïne te smokkelen vinden elkaar vaak binnen de familie- of vriendenkring. Dat is eigenlijk van alle tijden. Maar de manier waarop zij de cocaïne vanuit het buitenland naar Nederland (en elders) krijgen, die is niet altijd meer hetzelfde. Er is sprake van een grote diversiteit aan smokkelmethoden. Dat moet ook wel om succesvol te blijven, omdat politie en het Openbaar Ministerie inspelen op hoe de georganiseerde criminaliteit te werk gaat. Dit blijkt uit onderzoek van het WODC, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam.
In de zesde editie van de Monitor Georganiseerde Criminaliteit wordt een historisch overzicht gegeven van hoe cocaïnesmokkel zich gedurende 25 jaar ontwikkelt in Nederland. Zo worden al jaren verschillende smokkelmethoden gebruikt bij de invoer van cocaïne in Nederland, maar lijkt smokkel door aangescherpte controles tegenwoordig bijna niet meer mogelijk zonder hulp van binnenuit
Naast cocaïnesmokkel gaat deze editie ook dieper in op liquidaties. Deze vorm van criminaliteit heeft van oorsprong een minder georganiseerd karakter, maar in recentere jaren zien de onderzoekers daar een verandering in. Een liquidatie uitvoeren gebeurt veelal door bepaalde groeperingen in vaste fases, van opdrachtgeven tot aan vluchten en de nasleep achteraf. Ook hebben betrokkenen vaker een specialistische rol, zoals die van schutter of spotter (iemand die het slachtoffer volgt).
Beeld: © Rijksoverheid
Criminele levenspaden
Het aandeel verdachten zonder eerder geregistreerd strafrechtelijk verleden dat terechtkomt in de georganiseerde criminaliteit lijkt te stijgen door de tijd heen. Bij deze verdachten is dus geen groei van eerst kleine naar latere zware misdaad zichtbaar; zij lijken ‘uit het niets’ de georganiseerde criminaliteit in te rollen.
Versleutelde communicatie
Bij de aanpak van zowel cocaïnesmokkel als liquidaties is het belangrijk om toegang te krijgen tot versleutelde communicatie tussen verdachten. Maar daarmee alleen redt de opsporing het niet. ‘Klassiek’ recherchewerk is nog steeds nodig en bij het oplossen van liquidaties is ook een prominente rol weggelegd voor kroongetuigen.
Wisselwerking
Criminelen passen hun werkwijze aan wanneer hun organisaties aangepakt worden door politie en justitie. Ook verplaatsen zij zich naar andere plekken. Deze wisselwerking tussen aanpak van en werkwijze door georganiseerde criminaliteit verdient meer aandacht bij beleid, wetenschap en opsporingsinstanties, aldus de onderzoekers.
Terugkerende monitor
Sinds 1997 kijkt de Monitor Georganiseerde Criminaliteit stelselmatig naar de aard en ontwikkelingen van georganiseerde criminaliteit in Nederland. Dit gebeurt door grootschalige onderzoeken van politie en het Openbaar Ministerie te analyseren. Zo worden inzichten verkregen over hoe de georganiseerde criminaliteit en het gedrag van daarbij betrokken personen zich ontwikkelt.
Binnen de monitor wordt gebruik gemaakt van diverse methodes, waaronder analyse van dossiers, interviews met rechtshandhaving, en cijfermatige analyses van criminele carrières.
Bij dit rapport schreef het WODC deze aanbiednota.