Nadat mensen in Nederland een verblijfsvergunning hebben gekregen, kunnen zij volwaardig aan de samenleving gaan deelnemen. Hoe gaat het met de participatie van verschillende groepen migranten in de Nederlandse samenleving in de eerste jaren na aankomst? Hoe groot is het maatschappelijk draagvlak voor migratie? En welke factoren dragen hieraan bij? Dit soort vragen onderzoekt het WODC, waarbij specifiek aandacht gaat naar het beschrijven en verklaren van de positie van statushouders.
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van migratie en samenleving in Nederland:
- Lopend onderzoek
- Meerjarig onderzoek
- Kennislijn Asiel & Migratie
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Het WODC doet onderzoek naar de vraag in hoeverre en op welke wijze er onder groepen met een migratieachtergrond sprake is van cumulatieve oververtegenwoordiging in de strafrechtketen. En wat de mogelijke verklaringen hiervoor zijn. In het onderzoek wordt gekeken naar patronen van (cumulatieve) oververtegenwoordiging onder zowel minderjarige als volwassen verdachten, waarbij het strafproces van verdachten worden onderzocht vanaf registratie door de politie tot en met de (eventuele) uitspraak van de rechter. Door gebruik te maken van gekoppelde databestanden van het CBS kan informatie over het strafproces van verdachten worden gecombineerd met gedetailleerde informatie over de persoonlijke omstandigheden van verdachten. Zodoende kunnen ook indirecte vormen van selectiviteit in de verschillende fasen van de strafrechtketen nader worden onderzocht.
Het onderzoek heeft twee doelen: het informeren van het publieke debat door meer inzicht te verschaffen in mogelijke patronen van en verklaringen voor cumulatieve oververtegenwoordiging van groepen met een migratieachtergrond en het aanreiken van handelingsperspectieven voor beleid om problematische vormen van selectiviteit tegen te gaan.
Statistisch onderzoek
In juni 2025 is het statistische onderzoek naar de invloed van migratieachtergrond op uitkomsten in de Nederlandse strafrechtketen uitgebracht. Zie nieuwsbericht met daarin ook een link naar het rapport: Migratieachtergrond leidt tot nadelen in strafrechtketen
In het eerste kwartaal van 2026 verschijnen naar verwachting nog één of twee aanvullende rapporten binnen dit onderzoek. Die moeten meer inzicht geven in de achterliggende oorzaken van de gevonden verschillen. Ook wordt gezocht naar aanknopingspunten voor beleid om problematische vormen van selectiviteit tegen te gaan.
Het onderzoek beoogt evenwichtige nieuwe kennis en informatie te creëren over de aard, oorzaken en prevalentie van geweldsincidenten tussen arbeidsmigranten. Het onderzoek moet mogelijkheden opleveren om op te treden tegen geweld tussen arbeidsmigranten. Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Oorzaken en prevalentie van geweldsincidenten tussen arbeidsmigranten
2. Meerjarig onderzoek
Syrische statushouders in Nederland
Tijdens de ‘vluchtelingencrisis’ van 2015 zag Nederland een grote toename in het aantal migranten dat asiel aanvroeg. Een groot deel van deze asielaanvragen kwam van Syriërs. In het Cohortonderzoek Syrische statushouders in Nederland onderzoeken we hoe het deze groep vergaat in de eerste tien jaar in Nederland.
In samenwerking met de Erasmus Universiteit Rotterdam, het RIVM, SCP en CBS brengen we ontwikkelingen op uiteenlopende terreinen in kaart, zoals arbeidsmarktparticipatie, taalvaardigheid, institutioneel vertrouwen, binding met de rechtsstaat, identificatie en verblijfsintenties. Daarnaast maken we de gevolgen van asiel-, uitplaatsing-, en inburgeringsbeleid inzichtelijk, waarbij expliciet aandacht wordt besteed aan de vraag in hoeverre beleid verschillend van invloed is op verschillende groepen statushouders.
- Factsheet over ervaringen met de woonomgeving en het huisvestingsbeleid van Syrische en Eritrese statushouders: Een passende plek voor statushouders?
- Publicatie met het Sociaal en Cultureel PlanbureauL: Syrische statushouders op weg in Nederland.
- Alle publicaties over het Cohortonderzoek Syrische statushouders in Nederland zijn te vinden op: Onderzoeksprogramma Syrische vluchtelingen in Nederland
Op dit moment wordt gewerkt aan vier deelonderzoeken:
- Longitudinaal Onderzoek Syrische statushouders
- 10 jaar Syriërs in Nederland
- Policy brief LOCS
- Syrische Nederlanders – (Niet) thuis voelen na 10 jaar in Nederland
Onderzoeksprogramma Oekraïense vluchtelingen in Nederland
Sinds de Russische invasie van Oekraïne op 24 februari 2022 heeft een groot aantal Oekraïners hun land moeten ontvluchten. Veel van deze Oekraïense vluchtelingen hebben bescherming gezocht in de Europese Unie, waaronder meer dan honderdduizend in Nederland. In het onderzoeksprogramma Longitudinaal Onderzoek Cohort Oekraïense Vluchtelingen onderzoeken we de leefsituatie en maatschappelijke positie van deze groep in Nederland, en de ontwikkelingen daarin in de eerste vijf jaar van hun verblijf.
Een eerste analyse laat bijvoorbeeld zien dat Oekraïense vluchtelingen zich over het algemeen thuis voelen in Nederland, maar dat een gebrek aan beheersing van de Nederlandse taal onder deze groep volledige deelname aan de Nederlandse maatschappij in de weg staat.
Het onderzoeksprogramma wordt uitgevoerd in een samenwerkingsverband van het WODC met het CBS, de Erasmus Universiteit Rotterdam, en het RIVM.
- Factsheet Oekraïners in Nederland: kansen en aandachtspunten: Houd rekening met langdurige aanwezigheid van Oekraïners in Nederland
- Alle publicaties over het Cohortonderzoek Oekraïense vluchtelingen in Nederland zijn te vinden op: Onderzoeksprogramma Oekraïense vluchtelingen in Nederland
Op dit moment wordt gewerkt aan twee onderzoeken:
3. Kennislijn Asiel & Migratie
'Migratie en samenleving' is een van de drie onderzoeksgebieden binnen de kennislijn Asiel & Migratie. De andere twee zijn 'toelating en opvang' en 'terugkeer'. Binnen de kennislijnen verricht het WODC meerjarig onderzoek naar bepaalde thema's.
4. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht uit onze repository van álle onderzoeken van het WODC die gaan over 'migratie en samenleving' of die verwant zijn aan dat thema.