Adolescentenstrafrecht

Het adolescentenstrafrecht is in 2014 in werking getreden en verruimt voor jeugdigen van 16 tot 23 jaar de mogelijkheden om rekening te houden met de ontwikkelingsfase van een jeugdige verdachte. Op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft het WODC het onderzoeksprogramma Monitoren en Evalueren Adolescentenstrafrecht opgesteld. Dit programma is uitgevoerd in de periode van 2014-2021 en bevat diverse deelprojecten.

Het adolescentenstrafrecht heeft betrekking op jeugdigen van 16 tot 23 jaar. Een belangrijk doel van het adolescentenstrafrecht is een flexibele werking van de sanctiestelsels rond de leeftijd van 18 jaar. Het adolescentenstrafrecht verruimt de mogelijkheden om rekening te houden met de ontwikkelingsfase van een jeugdige verdachte. De nadruk binnen het adolescentenstrafrecht ligt op de verruiming van de toepassing van het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen in de leeftijd van 18 tot 23 jaar (artikel 77c Sr).

Betrokkenheid hele strafrechtketen

Bij de toepassing van het adolescentenstrafrecht zijn diverse partijen in de strafrechtketen betrokken. In de adviesfase gaat het om de reclassering, de Raad voor de Kinderbescherming en het Nederlands Instituut voor Forensische Psychologie. Het OM kan vervolgens op basis van het advies de toepassing van het jeugdstrafrecht of het volwassenenstrafrecht vorderen. De rechter beslist uiteindelijk, en in de tenuitvoerlegging zijn zowel de Dienst Justitiële Inrichtingen als de (jeugd)reclassering van belang voor een goede, op maat gerichte aanpak.

Monitoren en evalueren

Om de toepassing van het adolescentenstrafrecht te volgen en evalueren is een onderzoeksprogramma Monitoren en Evalueren (M&E) Adolescentenstrafrecht opgesteld. De aandacht gaat daarbij specifiek uit naar de toepassing van het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen. Het monitoren en evalueren van het adolescentenstrafrecht vindt plaats binnen een vijfjarig onderzoeksprogramma.

Door te monitoren worden ontwikkelingen in de toepassing van het (jeugd)strafrecht bij minderjarigen en jongvolwassen bijgehouden. Daarbij is ook aangesloten bij reeds lopende monitorprojecten van het WODC, namelijk de Monitor Jeugdcriminaliteit en de Recidivemonitor.

Daarnaast is in verschillende deelprojecten het adolescentenstrafrecht geëvalueerd, waaronder een vroege evaluatie, een kenmerkenonderzoek, een procesevaluatie, een internationale vergelijking en een effectmeting. Tot slot is een multi criteria evaluatie van het adolescentenstrafrecht uitgevoerd.

Vervolg onderzoek Adolescentenstrafrecht

In 2021 is het WODC gestart met een onderzoek naar de toepassing van het volwassenenstrafrecht bij 16- en 17-jarigen (artikel 77b Sr.). Het doel van dit onderzoek is het valideren van de registratie van artikel 77b Sr. en inzicht krijgen in de achtergrondkenmerken van daders en de motivering in zaken van 16- en 17-jarigen waarin het volwassenenstrafrecht is toegepast. De resultaten worden medio 2022 verwacht.

Monitor Jeugdcriminaliteit (MJC)

In de MJC wordt driejaarlijks de ontwikkeling in de (geregistreerde) jeugdcriminaliteit (10 tot 23 jaar) beschreven. De MJC heeft betrekking op ontwikkelingen in jeugdige verdachten, strafrechtelijke daders en de opgelegde sancties.
Eens in de vijf jaar worden ook de trends op basis van zelfrapportage beschreven (gebruikmakend van de Monitor Zelfgerapporteerde Jeugdcriminaliteit).
In de meest recente MJC 2020 zijn ook reeds de ontwikkelingen onder jeugdigen in de leeftijd 16 tot 23 jaar onderzocht tot 2020.

Documenten