Burgers en bedrijven pakken hun problemen op verschillende manieren aan, zowel binnen als buiten het recht. Ze proberen er zelf uit te komen met de andere partij, maken gebruik van professionele bemiddeling of mediation, of vragen juridisch advies. Een klein deel van de problemen belandt uiteindelijk bij een rechter of buitengerechtelijke instantie. Het WODC onderzoek welke keuzes rechtzoekenden maken bij het aanpakken van hun problemen, met name voor problemen die binnen het civiel- en bestuursrecht vallen.
Op deze pagina vind je deze informatie:
- Lopend onderzoek
- Recente publicaties
- Kennislijn Rechtsbestel
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Sinds enkele jaren bestaat het fenomeen van wijkrechtspraak. Dit is een laagdrempelige vorm van rechtspraak, die dichtbij burgers staat. De verwachting is dat wijkrechtspraak een bijdrage levert aan de toegang tot de rechter en de aanpak van multiproblematiek. De achterliggende gedachte is dat wijkrechtspraak beter in staat is om duurzame oplossingen te bereiken voor betrokken burgers/verdachten dan de reguliere rechtspraak. Op de langere termijn zou dat positieve effecten moeten hebben voor de rechtspraak en de keten van professionals die daarbij betrokken is, voor burgers/verdachten voor wie wijkrechtspraak bedoeld is, alsook voor de samenleving als geheel.
Het doel van het onderzoek is een plan-, proces- en effectevaluatie van wijkrechtspraak, teneinde zicht te krijgen op de onderliggende mechanismen en op de effecten.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?:
Evaluatie Wijkrechtspraak : procesevaluatie
Evaluatie Wijkrechtspraak : effectevaluatie
Effectevaluatie van strafzaken in de wijkrechtspraakHet WODC doet sinds 2003 elke vijf jaar onderzoek naar de potentieel juridische problemen van de Nederlandse bevolking: de Geschilbeslechtingsdelta’s. De Geschilbeslechtingsdelta 2024 is maart 2026 verschenen. Hierna volgen nog twee onderzoeken. De uitkomsten geven inzicht in onwenselijke drempels voor de toegang tot het recht en hoe deze drempels weggenomen kunnen worden.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?:
Vervolgonderzoek naar aanleiding van de Geschilbeslechtingsdelta 2024
Interviews verdiepende studie GeschilbeslechtingsdeltaRechtzoekenden die niet voor gesubsidieerde rechtsbijstand in aanmerking komen en geen rechtsbijstandverzekering hebben, moeten de kosten van een advocaat zelf betalen. Dit kan voor hen een drempel vormen, omdat de kosten van een advocaat hoog kunnen uitvallen. Het is mogelijk dat deze hoge kosten deels het resultaat zijn van de manier waarop advocaten hun praktijk (mogen) organiseren. De huidige regelgeving laat weinig organisatievormen toe waarbinnen advocaten hun beroep kunnen uitoefenen. Dit onderzoek richt zich daarom op de vraag welke organisatievormen in Nederland voorkomen en welke ervaringen daarmee zijn opgedaan. Daarnaast wordt onderzocht of er onder advocaten en rechtzoekenden behoefte is aan alternatieve organisatievormen voor advocaten en zo ja, welke organisatievormen dat zijn.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Alternatieve organisatievormen advocaten in Nederland
2. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
Groter deel bevolking ervaart juridische problemen (2026)
Geschillencommissies doen werk ‘toegankelijk, kwalitatief goed en doelmatig’, consumenten wisselend tevreden (2025)
3. Kennislijn Rechtsbestel
Deze pagina is onderdeel van de kennislijn Rechtsbestel. Binnen de kennislijnen verricht het WODC meerjarig onderzoek naar bepaalde thema's.
4. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC, zowel intern als extern uitgevoerd. Met zoektermen 'geschillenbeslechting', 'rechtshulp' en 'mediation' vind je alle rapporten over deze thema's of die daaraan verwant zijn.