Forensische zorg is bedoeld voor mensen die met justitie in aanraking zijn gekomen én een psychiatrische of psychische stoornis hebben, verslaafd zijn of verstandelijk beperkt. Het doel ervan is te voorkomen dat ze opnieuw een strafbaar feit begaan. Het meest bekend is de tbs-behandeling. Maar er zijn ook andere vormen, zoals forensisch beschermd wonen. Binnen de kennislijn Forensische Zorg verrichten we onderzoek naar de verschillende aspecten van forensische zorg.
Welk onderzoek doen we?
Onderzoek binnen de kennislijn Forensische Zorg is grotendeels duidend en verklarend van aard. Het merendeel van het onderzoek richt zich op het geven van inzicht in de werking en de (bedoelde en onbedoelde) effecten van beleid en wetgeving.
Het onderzoek omvat:
- Doeltreffendheid van het forensische zorgstelsel
- Continuïteit van zorg en toezicht
- Forensische patiënten
1. Doeltreffendheid van het forensische zorgstelsel
Doelen van het forensische zorgstelsel zijn dat de patiënt op de juiste plek zit en de juiste forensische zorg krijgt. Belangrijk is ook dat er voldoende forensische zorgcapaciteit is die kwalitatief goede zorg biedt, gericht op de veiligheid van de samenleving. Een goede aansluiting tussen de forensische zorg (die onderdeel is van een straf of strafrechtelijke maatregel) en de reguliere zorg (buiten een straftelijk kader) is eveneens van belang. We onderzoeken hoe beleidsmaatregelen gericht op het behalen van deze doelen, in de praktijk uitwerken. Ook brengt de kennislijn de recidive van patiënten tijdens en na forensische zorg in kaart.
Meer informatie en de laatste rapporten vind je op de pagina Forensische zorg: zorgstelsel.
2. Continuïteit van zorg en toezicht
Na afloop van hun straf of maatregel hebben veel forensische patiënten nog vervolgzorg nodig. De kennislijn Forensische Zorg brengt de continuïteit van zorg in kaart. Hoeveel patiënten ontvangen nog zorg na afloop van hun strafrechtelijke maatregel? Om welke typen zorg gaat het en welke rol spelen de verschillende kenmerken van patiënten? Daders van zedendelicten of zware geweldsmisdrijven kunnen na afloop van hun straf of maatregel langdurig toezicht krijgen. We evalueren de wetgeving die dit mogelijk maakt.
Meer informatie en de laatste rapporten vind je op de pagina Forensische zorg: zorg en toezicht.
3. Forensische patiënten
De populatie patiënten met forensische zorg is erg divers. Er zijn grote verschillen tussen patiënten wat betreft ernst en type problematiek en het soort straf en/of maatregel dat hen is opgelegd door de rechter. Ook kunnen zij uiteenlopende soorten forensische zorg ontvangen. We doen onderzoek naar de verschillende typen forensische patiënten.
Meer informatie en de laatste rapporten vind je op de pagina Forensische zorg: patiënten.
Recente onderzoeken
Dit WODC-onderzoek brengt uitgebreid in beeld hoe tussen 2011 en 2021 de forensische zorgtrajecten liepen. Met welke typen zorg beginnen de trajecten? Hoe lang duurden die trajecten, wanneer is op- of afgeschaald? Wat was de invloed van demografische en strafrechtelijke kenmerken van patiënten en van hun stoornis op het verloop van de zorgtrajecten? Hiermee komt voor het eerst informatie beschikbaar over de in- door- en uitstroom van patiënten in de forensische zorg.
Lees meer in dit nieuwsbericht (waarin ook link naar volledig rapport staat): Aandacht nodig voor ambulante forensische zorg en psychotische patiënten (2026)Dit eerste onderzoek van de nieuwe Monitor Continuïteit van zorg biedt een overzicht van de manier waarop en de frequentie waarmee forensische zorg en reguliere zorg in de tijd op elkaar aansluiten. Het onderzoek rapporteert op grote lijnen over de aansluiting en legt daarmee de basis voor toekomstig onderzoek dat in kan gaan op de specifieke deelonderwerpen en vraagstukken die dit onderwerp rijk is. Ook worden daarbij mogelijke beperkingen duidelijk. Uiteindelijk kan dit onderzoek daarmee een bijdrage leveren aan het verbeteren van de continuïteit van forensische en reguliere zorg voor de groep personen die behoefte hieraan heeft.
Lees meer in dit nieuwsbericht (waarin ook link naar volledig rapport staat): Nieuwe cijfers aansluiting forensische en reguliere zorg brengen kwetsbaarheden in beeld (2026)Voor slachtoffers en nabestaanden van ernstige zeden- en geweldsmisdrijven kan het ingrijpend zijn als de daders onder voorwaarden vrijkomen. Verschillende maatregelen kunnen hen beschermen, zoals een locatieverbod. Tegelijkertijd heeft de dader ook bepaalde rechten, bijvoorbeeld het recht om zich vrij te bewegen. Het WODC onderzocht hoe de afweging tussen slachtoffer- en daderbelangen werkt in de rechtspraktijk. Een van de conclusies is dat het schort aan goede informatievoorziening aan slachtoffers.
Lees meer in dit nieuwsbericht (waarin ook link naar volledig rapport staat): Slachtoffers beter informeren als daders onder voorwaarden vrijkomen (2026)
Onderzoekers
- Katy de Kogel (kennislijncoördinator)
- Andreas Burger
- Nikkie Buskermolen
- Klaus Drieschner (tevens Kennislijn Strafrechtelijke interventies)
- Sophie van ’t Klooster
- Marleen Nagtegaal
- Patrick Statsch
Alle onderzoeken
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC, zowel intern als extern uitgevoerd. Met zoekwoord 'Forensische zorg' vind je alle publicaties over dit thema of die daaraan verwant zijn.