Herhaling van strafbaar gedrag (recidive) voorkomen is een belangrijk doel van justitieel beleid. Mensen stoppen vaak niet in één keer met criminele activiteiten. Het is daarom belangrijk om inzicht te hebben in de verschillende aspecten van recidive, zoals de aantallen, typen misdaden, de snelheid van recidiveren en de ernst van de delicten. Het WODC bekijkt het brede palet voor een beter zicht op de effecten van justitieel beleid en om recidive te kunnen terugdringen.
Op deze pagina vind je informatie over onze onderzoeken naar recidive.
- Wat is recidive en hoe wordt het gemeten?
- Lopende onderzoeken
- Meerjarig onderzoek
- Recente publicaties
- Onderzoekers
1. Wat is recidive en hoe wordt het gemeten?
We spreken van recidive wanneer personen na een strafrechtelijke interventie opnieuw een strafbaar feit plegen. Het WODC onderzoekt recidive met gegevens uit de Onderzoek- en Beleidsdatabase Justitiële Documentatie (OBJD), een database die speciaal bij het WODC is ontwikkeld. De OBJD is een versleutelde, geanonimiseerde kopie van het officiële justitiële documentatiesysteem dat wordt beheerd door de Justitiële Informatiedienst. Werken met de OBJD betekent dat het onderzoek alleen de criminaliteit in kaart brengt die onder aandacht komt van het Openbaar Ministerie. Er wordt daarom ook gesproken van het meten van 'strafzaakrecidive'.
Beeld: © WODC
Recidivecijfers die we voor onderzoeken gebruiken, worden verkregen via een speciaal hiertoe ontwikkelde methodiek. Die methodiek zorgt ervoor dat de uitkomsten van het onderzoek onderling vergelijkbaar zijn. Deze methodiek is beschreven in het rapport WODC-methodiek recidive meten. Hierin staat informatie over de herkomst van de ruwe onderzoeksgegevens en de bewerkingen die daarop plaatsvinden. Ook gehanteerde definities en de gebruikte analysetechnieken staan erin.
Zie het nieuwsbericht met daarin een link naar het rapport: Herziene beschrijving hoe recidive te meten (2025)
2. Lopende onderzoeken
Wijkrechtspraak is een relatief nieuwe en laagdrempelige vorm van rechtspraak, die dichtbij burgers staat. De verwachting is dat wijkrechtspraak een bijdrage levert aan de toegang tot de rechter en de aanpak van multiproblematiek. Het doel van het onderzoek is een plan-, proces- en effectevaluatie van wijkrechtspraak, om zicht te krijgen op de onderliggende mechanismen en op de effecten. Met deze inzichten kan worden geleerd van bestaande wijkrechtspraakinitiatieven, waarmee volgende projecten hun voordeel kunnen doen. Daarbij wordt gekeken naar de insteek van de projecten, naar hoe het proces verloopt en hoe er eventueel tussentijds bijgestuurd wordt, en naar de effecten van wijkrechtspraak op de middellange termijn. Dit onderzoek betreft de effectevaluatie. Hierin zullen de effecten van wijkrechtspraak op de langere termijn in kaart worden gebracht.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Evaluatie Wijkrechtspraak : effectevaluatie
Mediation in strafzaken (MiS) is een herstelrechtvoorziening binnen het reguliere strafrecht waarbij slachtoffers en verdachten onder begeleiding van een mediator in gesprek gaan over de gevolgen van een delict en – waar mogelijk – bijdragen aan herstel van emotionele en materiële schade. Slachtoffers kunnen hun ervaringen delen, vragen stellen en afspraken maken over herstel of compensatie, wat bijdraagt aan verwerking, vermindering van angst en woede en herstel van regie. Verdachten krijgen de kans verantwoordelijkheid te nemen, excuses aan te bieden en bij te dragen aan schadeherstel. MiS vindt plaats tijdens een lopende strafzaak en de uitkomsten kunnen worden meegenomen bij vervolging en straftoemeting, bijvoorbeeld via een aangepaste modaliteit of lichtere straf.
De interventie kan recidive op twee manieren beïnvloeden: direct door gedragsverandering bij verdachten en indirect via aanpassing van de strafrechtelijke afdoening. Omdat recidive aanzienlijke sociale en economische kosten veroorzaakt en het vertrouwen in de rechtsorde beïnvloedt, is inzicht in de bijdrage van MiS relevant voor beleid en praktijk.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Effectiviteit van mediation in strafzaken op de recidive
3. Meerjarig onderzoek
Recidive herhaalmetingen
Sinds 2005 voert het WODC periodieke recidivemetingen uit van verschillende justitiële groepen: alle schuldig verklaarde volwassen en jeugdigen, ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen, ex-werkgestraften en onder toezichtgestelden en ex-tbs’ers. Deze periodieke metingen maken de ontwikkelingen in recidive inzichtelijk en hebben daarbij een belangrijke signaleringsfunctie voor beleidsmakers en professionals.
Op dit moment lopen deze metingen:
Recidive meting onder ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen
Recidivemeting onder ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen
Recidivemeting onder schuldig verklaarde volwassenen en jeugdigen
4. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
- Beter zicht op recidive door gebruik politiedata (2026)
- Na decennia van uitblijven crimineel gedrag is recidiverisico nog fractie van een procent (2025)
- Vooral stabiel werk en onderdak van belang voor recidive (2024)
- Geen aanwijzingen dat Top600-aanpak leidt tot minder recidive (2023)
- Kritische blik op inzet korte vrijheidsstraffen nodig (2023) - luister ook de podcast Korte vrijheidsstraffen effectiever dan taakstraf?
5. Onderzoekers
Miriam van Gestel (onderzoeksmedewerker dataverzoeken OBJD)
Suzan Verweij
Nikolaj Tollenaar
Martine Blom
Frits Altena (technisch beheer OBJD)