Terrorisme, extremisme en radicalisering kunnen een gevaar vormen voor de samenleving. Het kan leiden tot direct levensbedreigende en maatschappij-ontwrichtende acties, zoals aanslagen. Maar ook zonder fysiek geweld te gebruiken, kunnen extremistische of geradicaliseerde personen schade aanrichten. Bijvoorbeeld omdat ze systematisch aanzetten tot haat tegen bepaalde groepen mensen of tot wantrouwen tegen instituties als wetenschap, rechtspraak of de journalistiek. Hoe kunnen het Nederlandse beleid en de wetgeving dit voorkomen en bestrijden? Het WODC zorgt voor wetenschappelijk onderzoek dat op deze vragen antwoord geeft en beleidsmakers en uitvoerende instanties ondersteunt bij het maken en uitvoeren van beleid.
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van terrorisme, extremisme en radicalisering:
- Lopend onderzoek
- Recente publicaties
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Dit onderzoek bouwt voort op de eerdere twee rondes van de monitor jihadistisch terrorisme in Nederland, zoals die op verzoek van de NCTV door het WODC zijn opgezet en uitgevoerd. In het onderzoek wordt gekeken naar de kenmerken van de actoren en de netwerken, de wijze waarop en de redenen waarom actoren betrokken raken en er binnen participeren en de mogelijke geweldsdreiging die hier uit volgt.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Monitor jihadistische netwerken; affiliatie en participatie binnen de Nederlandse context
De afgelopen jaren is kritiek op de overheid, wetenschap, journalistiek en rechtspraak toegenomen in de Nederlandse samenleving. Sommigen zien in bepaalde ingrijpende gebeurtenissen een vooropgezet plan van een ‘kwaadaardige elite’ om Nederlanders bewust kwaad te doen. Deze mensen hebben het idee dat in Nederland een kwaadaardige elite aan de macht is, die de controle heeft over onder meer overheid, rechtspraak, media en wetenschap. Dit onderzoek moet inzicht bieden in de inhoud, de historische achtergrond, de omvang en het groeipotentieel van het hoofdnarratief van een ‘kwaadaardige elite’ en de onderliggende subnarratieven (zoals die over kinderhandel en -misbruik). Daarmee voorziet het onderzoek in de behoefte van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) om een beter beeld te verkrijgen van dit narratief.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Inzicht in het ‘kwaadaardige elite’-narratief
Om internetgebruikers te beschermen tegen blootstelling aan terroristische inhoud en om de verspreiding hiervan tegen te kunnen gaan, zet de overheid in op sterke en effectieve wet- en regelgeving. Het onderzoek evalueert een van die wetten: de Uitvoeringswet verordening terroristische online-inhoud (Uitvoeringswet TOI).
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Evaluatie Uitvoeringswet verordening terroristische online-inhoud
2. Recente publicaties
Gaming of daaraan gerelateerde platforms hebben een groot bereik, zijn makkelijk toegankelijk, maken anoniem contact mogelijk en faciliteren een speelse en competitieve omgeving. Onder andere deze eigenschappen maken dat ze aantrekkelijk zijn voor rekruteerders van extremistische en terroristische groeperingen. Daarbij dienen deze platforms vooral als startpunt voor het leggen van contact en om te achterhalen of iemand vatbaar is voor rekrutering. Het verdere proces van rekrutering vindt meestal plaats in besloten online omgevingen waar contentmoderatie ontbreekt. Rekruteringspogingen lijken beperkt voor te komen, blijkt uit onderzoek, maar of gamers deze pogingen (h)erkennen is de vraag, vooral als zij jong zijn. Het NSCR heeft dit onderzoek in opdracht van het WODC uitgevoerd.
Lees meer > Game-omgevingen aantrekkelijk startpunt om te rekruteren voor extremisme (2026)
In opdracht van het WODC bracht het International Centre for Counter-Terrorism (ICCT) de juridische, ethische en praktische dilemma’s in kaart rond het detecteren en modereren van terroristische, extremistische en impliciet extremistische online content. Centraal in het onderzoek stond de zogenoemde ‘borderline content’ (zie ook eerder verschenen onderzoek).
Lees meer > Blurred Boundaries (2025) (rapport is in het Engels)
Dit is een exploratief onderzoek naar de huidige stand van zaken van anti-institutionalisme in Nederland. Er is gekeken naar gedachtegoed, organisatiegraad, voedingsbodems, mogelijke ontwikkelpaden van radicalisering en mogelijke risico’s voor de democratische rechtsorde. Beleidsmakers, gemeenten en uitvoerend professionals kunnen de bevindingen gebruiken voor hun beleid en aanpak. Daarvoor biedt het onderzoek mogelijke handelingsperspectieven.
Lees het hele rapport > Anti-institutionalisme in Nederland (2025)
Er bestaat nog veel onduidelijkheid over de rol van psychosociale factoren in het radicaliseringsproces van mensen. Dit onderzoek geeft de beschikbare wetenschappelijke kennis hierover overzichtelijk weer te geven. Ook wordt er gekeken naar de laatste stand van zaken op het gebied van interventies die in de praktijk gedaan worden. Tenslotte kijken de onderzoekers naar hoe de samenwerking tussen zorg-, veiligheids- en het sociale domein verloopt en verder kan worden geprofessionaliseerd. Hiertoe is een analyse verricht van de beschikbare wetenschappelijke literatuur (theorie), is er een systematisch literatuuronderzoek verricht naar evaluaties van interventies die radicalisering tegengaan (interventies) en zijn er focusgroepen en interviews gehouden met professionals uit het zorg-, veiligheids- en sociale domein (de praktijk). Via twee toolkits worden deze interventies overzichtelijk gepresenteerd.
Lees het rapport: Radicalisering en psychosociale problematiek: Beter begrijpen, beter ingrijpen (2025)
Internet en social media spelen een belangrijke rol in radicalisering, netwerkvorming en het aantrekken van jongeren door extremistische groepen. Het onderzoek ‘Radicale reclame op sociale media’ geeft een eerste inzicht in de processen van online rekrutering. Die start meestal op veel gebruikte, openbare platforms. Maar ook low profile platforms als Telegram worden ingezet. De drempel om online toe te treden tot een extremistische groep is online lager dan offline. Toch zijn er preventieve aanpakken mogelijk die jongeren minder vatbaar maken voor deze radicale reclame, zeggen de onderzoekers. Zij wijzen ook op het belang van betere online detectie van extremistisch materiaal. Speciale aandacht is daarbij nodig voor content die op zichzelf niet illegaal is, maar wel de aantrekkingskracht van extremistische groeperingen vergroot.
Lees meer > Radicale reclame: hoe werven extremistische groeperingen nieuwe leden? (2024)
Ondergronds bankieren is een informeel, op vertrouwen gebaseerd betalingssysteem buiten de reguliere financiële dienstverlening om, waarop geen toezicht plaatsvindt. Het is een van de manieren waarop terrorisme kan worden wordt gefinancierd. Dat komt naar voren uit de nieuwe National Risk Assessments (NRA’s) Witwassen en Terrorismefinanciering die door het WODC zijn uitgevoerd. Het onderzoek identificeert onder meer de dreigingen met de grootste potentiële impact op het gebied van terrorismefinanciering. De onderzoekers geven ook aan in welke mate de beschikbare maatregelen bijdragen aan de vergroting van de Nederlandse weerbaarheid tegen deze dreigingen.
Lees meer > Grootste witwas- en terrorismefinanciering-risico's in Nederland in kaart gebracht (2024)
Om de samenleving te beschermen tegen de dreiging van radicalisering en extremisme, is het belangrijk om gedragingen en uitingen van individuen of groepen goed te kunnen duiden. Komen die door een bepaalde ideologie of is er iets anders aan de hand? Het is belangrijk dit op professionele wijze te doen. Dat vinden ook de uitvoerenden in het werkveld, zoals bij de jeugdbescherming of in gevangenissen. De onderzoekers zien echter verbeterpunten. Zo ligt de focus nu nog vooral bij islamitisch radicalisme onder mannen. Die kan worden verbreed naar andere ideologieën en vrouwen. Daarnaast kan in de praktijk scherper onderscheid worden gemaakt tussen signaleren en duiden van gedrag.
Lees meer > Duidingsmethoden niet alleen richten op islamitisch radicalisme onder mannen (2023)
Naast bedreigingen door extremistische individuen of groeperingen, heeft Nederland ook te maken met zogenoemde statelijke dreiging, uit andere landen. Denk aan cyberaanvallen op vitale infrastructuur, (bedrijfs)spionage en beïnvloeding en inmenging via desinformatie. De havensector (de zeehavens van Rotterdam en Amsterdam) en de kennissector (universiteiten en hogescholen) hadden daar lange tijd geen oog voor. Door recente geopolitieke gebeurtenissen, waaronder de Russische invasie van Oekraïne begin 2022, is die houding veranderd: het bewustzijn over statelijke dreigingen is na de Koude Oorlog nog nooit zo hoog geweest. In de havensector en de kennissector leidt dat ook tot het kritisch besef dat bezorgdheid kan doorschieten en daarmee de belangen van beide sectoren kan schaden.
Lees meer > Wordt bewuster van statelijke dreiging, maar wees alert op doorslaan bezorgdheid (2023)
3. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC, zowel intern als extern uitgevoerd. Met de zoekwoorden terrorisme, extremisme of radicalisering vind je alle rapporten over deze thema's of die daaraan verwant zijn.