In Nederland krijgen jaarlijks tienduizenden mensen een vrijheidsbeperkende sanctie opgelegd, zoals een werkstraf, elektronisch toezicht of een Halt-interventie. De kennislijn onderzoekt hoe deze interventies in de prakijk werken en wat het effect is op de lange termijn.
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van Vrijheidsbeperkende sancties:
- Lopend onderzoek
- Meerjarig onderzoek
- Recente publicaties
- Kennislijn Strafrechtelijke Interventies
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Er zijn signalen dat de complexiteit van reclasseringstoezicht in de afgelopen jaren is toegenomen. Het ministerie van Justitie en Veiligheid wil graag meer inzicht in de toezichtpopulatie verkrijgen en wil daarbij ook weten in hoeverre het beeld dat de complexiteit is toegenomen correct is en hoe die verandering zich kenmerkt. In dit onderzoek wordt ten eerste nagaan in hoeverre de complexiteit van reclasseringstoezicht in de loop der jaren is veranderd. Dat doen we door enerzijds te kijken of de samenstelling van de toezichtpopulatie qua dynamische risicofactoren in de loop van de jaren is veranderd. Anderzijds kijken we naar veranderingen over de tijd van de omstandigheden waarin reclasseringswerkers het toezicht uitvoeren. Ten tweede wordt nagegaan op welke dynamische risicofactoren reclasseringstoezicht het beste gericht kan worden door inzicht te geven in de samenhang tussen dynamische risicofactoren en een negatieve beëindiging van het toezicht. Uit eerder onderzoek is namelijk gebleken dat de negatieve beëindiging van het toezicht een belangrijke voorspeller is van recidive na het toezicht (S. Verweij en G. Weijters, Recidive tijdens en na reclasseringstoezicht; een onderzoek naar de uitvoering van reclasseringstoezicht en de samenhang met recidive, 2020).
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Complexiteit reclasseringstoezicht
Contactpersoon: Suzan Verweij
Voor een betere informatiepositie van de rechter-commissaris kan de reclassering de rechter-commissaris adviseren. Dit doet de reclassering dan kort na de aanhouding van een verdachte, terwijl de verdachte in verzekering is gesteld. Dit wordt ‘vroeghulp’ genoemd. Om de informatiepositie van de rechter-commissaris te bevorderen is in regio Rotterdam een pilot gestart waarin de vroegtijdige advisering van de reclassering is geïntensiveerd. Dit onderzoek evalueert deze pilot om de resultaten inzichtelijk te maken, met het oog op mogelijke implementatie in andere regio’s.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Nulmeting en evaluatie t.a.v. pilot Intensivering advisering reclassering
Contactpersooon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek
2. Meerjarig onderzoek
SANCTION-onderzoekprogramma
De SANCTION study (Systematic ANalysis of Community based sanctions and interventions: Trajectories of Individuals and their Outcomes in the Netherland) volgt voor het eerst langdurig ongeveer 2.000 jongeren en volwassenen die een werkstraf, voorwaardelijke straf met toezicht of Halt-interventie krijgen. Ook ouders van jongeren worden bij het onderzoek betrokken.
Het WODC voert dit onderzoek samen uit met Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR). Dit consortium werkt nauw samen met: ministerie van Justitie en Veiligheid, de drie reclasseringsorganisaties, de Raad voor de Kinderbescherming en Stichting Halt.
Lees meer op de webpagina van SANCTIONS. Zie ook het nieuwsbericht Grootschalig onderzoek naar effecten van vrijheidsbeperkende sancties.
Contactpersoon: Maria Berghuis
Evaluatie Halt-interventie
Jongeren in de leeftijd van 12 tot 18 jaar die met de politie of een boa in aanraking komen vanwege een licht strafbaar feit, kunnen daarvoor een Halt-interventie krijgen. Als ze die succesvol afronden, krijgen ze geen strafblad. Jaarlijks worden rond de 10.000 jongeren naar Halt verwezen. Het is voor minderjarigen in Nederland de meest toegepaste buitengerechtelijke afdoening. Het WODC voert, in samenwerking met de Universiteit Leiden en de Universiteit Utrecht, een grootschalig evaluatieonderzoek uit naar de Halt-interventie, zowel naar het proces zelf als naar de effecten. Er vindt ook een monitoronderzoek plaats.
Zie de onderzoeksomschrijving voor de drie verschillende onderdelen van dit onderzoek: Procesevalalutie, effectevaluatie en Halt-monitor.
Contactpersoon: Kirti Zeijlmans
Recidivemetingen
Herhaling van strafbaar gedrag (recidive) voorkomen is een belangrijk doel van justitieel beleid. Het is daarvoor belangrijk om inzicht te hebben in de verschillende aspecten van recidive, zoals de aantallen, typen misdaden, de snelheid van recidiveren en de ernst van de delicten. Hiervoor verricht het WODC elke twee jaar metingen onder volwassenen die hun werkstraf hebben uitgevoerd en mensen die onder toezicht stonden.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Recidivemeting onder ex-werkgestrafte en ex-ondertoezichtgestelde volwassenen
Contactpersoon: Suzan Verweij
3. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
Na decennia van uitblijven crimineel gedrag is recidiverisico nog fractie van een procent (2025)
4. Kennislijn Strafrechtelijke Interventies
‘Vrijheidsbeperkende sancties’ is een van de onderzoeksgebieden binnen de kennislijn Strafrechtelijke Interventies. De anderen zijn ‘Huiselijk geweld en kindermishandeling’ en ‘Gevangenisstraffen’. Binnen de kennislijnen verricht het WODC meerjarig onderzoek naar bepaalde thema’s.
5. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC die gaan over vrijheidsbeperkende sancties of die verwant zijn aan dat thema.