Wanneer het OM besluit over te gaan tot vervolging staat een verdachte terecht. Het WODC kijkt naar verschillende aspecten van de strafrechtspraak. Hoe werkt het strafrecht in de praktijk? Hoe groot is de beschikbare capaciteit die Nederland heeft voor rechtszaken, en sluit dit aan bij het te verwachten aantal strafzaken? Het WODC onderzoekt dit periodiek, in samenwerking met de Raad voor de Rechtspraak.
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van migratie en samenleving in Nederland:
- Lopend onderzoek
- Recente publicaties
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
In 2020 is een nieuw wetsartikel in werking getreden: artikel 2.3 Wet forensische zorg (Wfz). Met dit artikel kan de strafrechter voor een betrokkene een machtiging tot verplichte zorg binnen de reguliere geestelijke gezondheidszorg afgeven, waardoor de strafrechter niet langer enkel forensische zorgmodaliteiten in zijn arsenaal heeft. Vanuit de praktijk en in de literatuur worden hierover zorgen geuit.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Vignetstudie art 2.3 Wfz
Na wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (in 2010) werd het mogelijk om, als ordemaatregel, het Nederlanderschap te ontnemen van personen die veroordeeld zijn voor het plegen of voorbereiden van terroristische aanslagen. Dat kan echter alleen wanneer deze persoon een dubbele nationaliteit heeft. Het kabinet Schoof wil nu meer weten over de mogelijkheden om ook bij andere ernstige misdrijven dan alleen terroristische aanslagen, de Nederlandse nationaliteit af te kunnen nemen. In dit onderzoek wordt gekeken of in andere Europese landen de mogelijkheid bestaat om bij - andere dan terroristische - ernstige misdrijven de nationaliteit in te trekken en hoe die intrekking is gereguleerd. Op basis daarvan wordt onderzocht of dat ook mogelijk kan worden binnen het Nederlandse en verdragsrechtelijke juridische kader. En zo ja, bij welke ernstige delicten dat dan zou kunnen.
Het onderzoek richt zich niet alleen op de mogelijkheden, maar ook op de risico’s van het intrekken van nationaliteit, zoals staatloosheid (wat verlies van bescherming en voorzieningen van de overheid betekent) en discriminatie. En de daaruit volgende consequenties voor de personen zelf en de maatschappij.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Vergelijkend onderzoek intrekken nationaliteit
2. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
- Verdachten met zwakkere sociaaleconomische positie krijgen hogere straffen (2026)
- Praktische problemen belemmeren effectieve strafrechtelijke handhaving in milieudomein (2026)
-
Laat rechter beslissen over uitvoering buitenlandse straf in Nederland (2026)
-
Heldere criteria en snellere procedures nodig voor verschoningsrecht (2026)
-
Aanpassing wetten rond demonstratierecht niet nodig en niet effectief (2025)
- Weigeraanpak heeft deels effect, maar ook andere factoren spelen rol (2024)
- Toepassing van adolescentenstrafrecht bij 16- tot 23-jarigen (2024)
3. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC, zowel intern als extern uitgevoerd. Met zoekwoord strafrechtpleging vind je alle rapporten over dit thema of die daaraan verwant zijn.