De kennislijn Georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving (afkorting ReHa) doet wetenschappelijk onderzoek naar zware en georganiseerde criminaliteit en de bestrijding daarvan. Dit onderwerp staat veel in de politieke en publieke belangstelling, denk aan drugshandel, cybercriminaliteit en mensenhandel.
Welk onderzoek doen we?
Om juiste keuzes rondom opsporing, beleid en wetgeving te kunnen maken, is het van groot belang inzicht te hebben in deze sociale fenomenen. Dit onderzoek omvat:
- Georganiseerde criminaliteit algemeen
- Drugscriminaliteit
- Illegale geldstromen
Daarnaast doet de kennislijn onderzoek naar de opsporing en rechtshandhaving van georganiseerde criminaliteit. Dit onderzoek omvat:
4. Strafrechtelijke aanpak
1. Georganiseerde criminaliteit algemeen
Grote hennepkwekerijen, cocaïnehandel, liquidaties en witwaspraktijken. Het zijn voorbeelden van georganiseerde misdaad waarmee miljoenen euro’s zijn gemoeid. Wetenschappelijk kennis rond (de bestrijding van) georganiseerde criminaliteit is van groot belang voor het ontwikkelen van beleid en wetgeving. De Monitor Georganiseerde Criminaliteit is een voorbeeld van een langlopende periodieke fenomeenstudie van de kennislijn Reha waarin georganiseerde criminaliteit op diepgaande wijze wordt bestudeerd.
Meer informatie en de laatste rapporten over Georganiseerde criminaliteit.
2. Drugscriminaliteit
Drugshandelaren en drugsgebruikers kunnen veel overlast veroorzaken, bijvoorbeeld in de buurt van coffeeshops. Ook is er overlast van wietkwekerijen, drugslaboratoria en illegale dumpingen in het buitengebied of op de stadsriolen. Kan er meer gedaan worden om die overlast aan te pakken? Hoe groot is eigenlijk de omvang van het drugsgebruik? ReHa onderzoekt dit soort vragen.
Meer informatie en de laatste rapporten over Drugscriminaliteit.
3. Illegale geldstromen
Zwart geld dat afkomstig is van drugshandel, mensenhandel, diefstal, sociale en fiscale fraude kan soms getraceerd worden en vervolgens in beslag genomen. Via financiële dienstverleners of stromannen kunnen criminelen zwart geld omzetten in legaal geld. Is Nederland kwetsbaar voor witwassen en wat kunnen we doen om witwassen tegen te gaan? De kennislijn ReHa doet onderzoek naar dit fenomeen.
Meer informatie en de laatste rapporten vind je op de pagina Fraude en witwassen.
4. Strafrechtelijke aanpak
Om criminelen te kunnen oppakkken, zijn verschillende opsporingsmethoden toegestaan. Maar deze methoden zijn niet allemaal in de wet geregeld. De kennislijn ReHa doet onderzoek naar verschillende aspecten van de opsporingsmethoden van de politie. Bijvoorbeeld rond het vastleggen van kentekens en het gebruik van gezichtsherkenningstechnologie.
Er is ook steeds meer georganiseerde cybercriminaliteit. ReHa evalueert onder meer de Wet Computercriminaliteit III.
Meer informatie en de laatste rapporten vind je op de pagina's Opsporingsmethoden en Cybercriminaliteit.
Recente onderzoeken
In maart 2019 is de Wet computercriminaliteit III (CCIII) in werking getreden. Het doel van deze wet is om de politie en het Openbaar Ministerie meer mogelijkheden te bieden om computercriminaliteit en andere vormen van ernstige criminaliteit op te sporen en te vervolgen. Om te kijken hoe de wet in haar eerste vijf jaar is benut, heeft het WODC een evaluatie uitgevoerd. In hoeverre worden de doelstellingen in de praktijk gerealiseerd?
Deze drie deelvragen geformuleerd.
- Wat is het doel van de verschillende bepalingen van de Wet CCIII en welke veronderstellingen liggen aan die bepalingen ten grondslag?
- Hoe wordt in de praktijk uitvoering gegeven aan de verschillende bepalingen van de Wet CCIII?
- Welke gevolgen (zowel bedoeld als onbedoeld) hebben de verschillende bepalingen van de Wet CCIII voor de opsporingspraktijk?
Lees meer in dit nieuwsbericht (met daarin link naar volledig rapport): Nieuwe mogelijkheden aanpak computercriminaliteit worden daadwerkelijk benut
In recente jaren is het gebruik van ondergronds bankieren toegenomen. Een trend die niet alleen in Europa wordt gesignaleerd door Europol, maar ook in Nederland door de politie en De Nederlandse Bank. De Nederlandse overheid heeft de aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit en de daaruit voortvloeiende inkomsten geprioriteerd. Georganiseerde criminaliteit, zoals drugshandel, is grotendeels financieel gedreven en de bestrijding zou zich dan ook moeten richten op het frustreren van financieel gewin.
Dit onderzoek beoogt actueel inzicht te bieden in de aard van het fenomeen ondergronds bankieren in Nederland, met een specifieke focus op crimineel ondergronds bankieren (ondergronds bankieren met crimineel verkregen geld of ondergronds bankieren met legaal geld voor criminele doeleinden).
Er wordt gekeken naar de verschillende verschijningsvormen, de onderlinge relaties en rollen van ondergrondse bankiers(netwerken), de werkwijze, en de relatie tussen ondergronds bankieren en georganiseerde drugscriminaliteit. Ook wordt bekeken of er over de tijd een ontwikkeling te zien is in de aard van het fenomeen, bijvoorbeeld in de wijze waarop ondergrondse bankiers te werk gaan. Hiervoor zijn onder andere opsporingsdossiers bestudeerd en sleutelinformaten geïnterviewd.
Lees meer in dit nieuwsbericht (met daarin link naar volledig rapport): Ondergronds bankieren ontwikkelt zich tot versie 2.0
Contactpersoon: Nienke Liebregts
De Monitor Georganiseerde Criminaliteit is een langlopend periodiek onderzoek naar de aard en de ontwikkelingen van de georganiseerde criminaliteit in Nederland. Het onderwerp zware en georganiseerde criminaliteit staat in het brandpunt van de maatschappelijke en politieke belangstelling. Een aanzienlijk deel van de recherchecapaciteit wordt besteed aan de bestrijding van (grensoverschrijdende) drugshandel, mensensmokkel, vrouwenhandel, wapenhandel, fraude en witwassen. Het is voor justitie dan ook van groot belang om continu goed geïnformeerd te zijn over deze onderwerpen.
Dit doorlopende onderzoeksproject biedt een solide basis voor periodieke rapportages en verdiepingsstudies op deelterreinen. Het onderzoek wordt uitgevoerd in samenwerking met onderzoekers van de Erasmus Universiteit en de Vrije Universiteit Amsterdam.
Momenteel vindt de zesde onderzoeksronde plaats. De centrale vraagstelling van deze zesde ronde is: wat is de aard van de georganiseerde criminaliteit in Nederland en welke ontwikkelingen zijn op dit gebied te onderkennen in de periode 1996 – 2021? Naast de focus op ontwikkelingen door de tijd heen, richt het WODC zich in deze ronde op de thema’s cocaïnehandel, liquidaties, illegale geldstromen en opsporing en aanpak van deze fenomenen.
Lees meer over de monitor en de rapportages op de pagina: Monitor georganiseerde criminaliteit
Contactpersoon: Claire van den Eeden
Animatie kennislijn ReHa
Kennislijn georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving (REHA)
11-09-202500:01:48mp431.7 MB
DownloadHet onderzoek van het WODC, Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum, is georganiseerd langs 10 kennislijnen.
Binnen de afdeling Intern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (IWB) bestaan er 7 kennislijnen met elk een specifiek thema. De 3 kennislijnen van de afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB) zijn anders ingericht. Ze zijn niet gericht op inhoudelijke thema’s, maar op de wijze van onderzoeken en impact genereren.
REHA is een kennislijn binnen de afdeling Intern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek.
In deze video wordt aan de hand van een animatie uitgelegd waar REHA, de kennislijn 'georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving', precies voor staat. Een voorbeeld uit de praktijk maakt dit extra duidelijk.
De animatie illustreert wat de voice-over vertelt.
Logo WODC
VOICE-OVER: "Wij zijn REHA. De kennislijn georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving. We houden ons bezig met onderzoek naar strafrechtelijke opsporing van strafbare feiten. Vooral die van zware en georganiseerde criminaliteit. Dit thema kwam het laatste decennium sterk in de politieke en publieke belangstelling, mede door het zichtbare excessieve geweld vanuit criminele drugsorganisaties.
Om juiste keuzes in opsporing, beleid en wetgeving te kunnen maken is het van groot belang goed inzicht te krijgen in georganiseerde criminaliteit en de bestrijding ervan.
We doen hiertoe in zijn algemeenheid twee soorten studies. Één: naar de gevolgen van opsporing en rechtshandhaving. En twee: de zogeheten fenomeenstudies. Voor de studies naar de gevolgen van opsporing en rechtshandhaving combineren we, waar mogelijk, strafrecht met de inzet van bestuursrecht. Zoals het gebruik van bestuursrechtelijke en publiek-private instrumenten. We concentreren ons op de uitwerking van wettelijke bevoegdheden in de uitvoeringspraktijk. En op de bedoelde en onbedoelde gevolgen daarvan.
Ons onderzoek gaat om het recht in de praktijk. Law in action. Met vragen als: Hoe zet men de verruimde wettelijke bevoegdheden in? Waarom wordt dat zo gedaan? Wat is het gevolg van specifieke opsporingsmiddelen voor het opsporingsproces? En wat is het gevolg voor de modus operandi van daders en criminele netwerken?
Voor de fenomeenstudies bestuderen we georganiseerde criminaliteit op diepgaande wijze. De afgelopen jaren hebben we bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar fenomenen zoals drugshandel, cybercriminaliteit, mobiel banditisme, witwassen en vastgoedfraude.
Alle onderzoeken
Alle onderzoeken van het WODC op het gebied van georganiseerde criminaliteit en rechtshandhaving zijn te vinden via onderstaande groene knop.
