Jaarlijks komen meer dan 22.000 keer per jaar mensen vrij uit een huis van bewaring of een gevangenis. Tijdens de detentie wordt gewerkt aan gedragsverandering om recidive te verminderen. Ook krijgen ze ondersteuning voor een betere re-integratie. Welke interventies dragen eraan bij dat zij hun leven buiten de muren weer kunnen oppakken en niet opnieuw een strafbaar feit begaan?
Op deze pagina vind je informatie op het gebied van gevangenisstraffen:
1. Lopend onderzoek
2. Meerjarig onderzoek
3. Recente publicaties
4. Kennislijn Strafrechtelijke interventies
5. Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Om te voorkomen dat gedetineerden tijdens detentie doorgaan met criminele activiteiten zijn maatregelen tegen Voortgezet Crimineel Handelen in Detentie (VCHD) genomen. Het WODC ontwikkelt een evaluatiekader voor de toekomstige monitoring van de resultaten van deze maatregelen.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Beleidsevaluatie voortgezet crimineel handelen in detentie (VCHD)
Jaarlijks stromen circa 1500 jongeren uit een justitiële jeugdinrichting (JJI) of kleinschalige voorziening voor justitiële jeugd (KVJJ). Kort na detentie is de kans op recidive hoog. Om recidive te verminderen en om perspectief te bieden aan jeugdigen, wordt tijdens en na een verblijf in een justitiële jeugdinrichting (JJI) of een Kleinschalige Voorziening Justitiële Jeugd (KVJJ) begeleiding gegeven op een aantal leefgebieden (in elk geval huisvesting, ID-bewijs, werk/school, sociaal netwerk, financiën en zorg). In dit onderzoek wordt een overzicht gegeven van de rollen en verantwoordelijkheden van de verschillende ketenpartners die hulp of begeleiding bieden op deze leefgebieden (nazorg). Daarnaast worden eerste cijfermatige inzichten gegeven in de situatie van jeugdigen op enkele leefgebieden na een verblijf in een JJI/KVJJ en de samenhang met de (kans op) recidive. Deze resultaten dienen als input voor de eerste monitor nazorg onder jeugdigen (verwacht in 2027).
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Uitbreiding Monitor nazorg ex-gedetineerden met jeugdigen
Contactpersoon: Sanne Boschman
2. Meerjarig onderzoek
Monitor nazorg ex-gedetineerde personen
Mensen die uitstromen uit detentie hebben vaak problemen op het gebied van bijvoorbeeld werk, inkomen, schulden en/of huisvesting. Als deze ‘basisvoorwaarden voor re-integratie’ niet op orde zijn, is er een grotere kans dat zij opnieuw een strafbaar feit plegen (recidive). Verschillende ketenpartners zoals justitie, reclassering en gemeenten werken samen om gedetineerde personen tijdens en na detentie te ondersteunen om hun leven op orde te krijgen en daarmee de recidive terug te dringen. Het WODC monitort sinds 2010 in hoeverre volwassenen ex-gedetineerde personen de basisvoorwaarden voor re-integratie op orde hebben. In 2027 wordt de eerste meting over jongeren verwacht. In deze monitor wordt bekeken in hoeverre personen die uitstromen uit de jeugdgevangenis de basisvoorwaarden voor re-integratie op orde hebben.
Laatste metingen:
Vooral stabiel werk en onderdak van belang voor recidive (2024)
Identiteitsbewijs, huisvesting en dagbesteding op orde na detentie: minder recidive (2021)
Lopend onderzoek: Uitbreiding Monitor nazorg ex-gedetineerden met jeugdigen
Contactpersoon: Sanne Boschman
Recidivemetingen
Herhaling van strafbaar gedrag (recidive) voorkomen is een belangrijk doel van justitieel beleid. Het is daarvoor belangrijk om inzicht te hebben in de verschillende aspecten van recidive, zoals de aantallen, typen misdaden, de snelheid van recidiveren en de ernst van de delicten. Hiervoor verricht het WODC elke twee jaar metingen onder jeugdigen en volwassenen die uit detentie komen.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Recidivemeting onder ex-gedetineerde volwassenen en jeugdigen
Contactpersoon: Suzan Verweij
3. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
- Wettelijke strafverhogingen leiden zelden tot langere gevangenisstraffen (2026)
- Goed leefklimaat bij lange detentie: meer welzijn, beter gedrag en minder recidive (2025)
- Na decennia van uitblijven crimineel gedrag is recidiverisico nog fractie van een procent (2025)
- Wetenschap over vrijheidsstraf en capaciteit: korting straf maakt ruimte, voor structurele oplossing zijn alternatieven beter (2025)
- Recidivisten van ernstige gewelds- en zedenmisdrijven krijgen meestal langduriger detentie (2024)
- Grip op verharding in gevangenissen vraagt om andere langetermijnvisie op veiligheid (2024)
Re-integratie (ex-)gedetineerde personen komt niet goed van de grond (2024)
4. Kennislijn Strafrechtelijke Interventies
Binnen de kennislijnen verricht het WODC meerjarig onderzoek naar bepaalde thema’s. ‘Gevangenisstraffen’ is een van de onderzoeksthema's binnen de kennislijn Strafrechtelijke Interventies. De anderen zijn ‘Huiselijk geweld en kindermishandeling’ en ‘Vrijheidsbeperkende sancties’.
5. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC die gaan over 'gevangenisstraffen' of die verwant zijn aan dat thema.