De overheid heeft steeds meer aandacht voor de slachtoffers van strafbare feiten, zoals geweldspleging, oplichting of discriminatie. Het WODC onderzoekt verschillende zaken rondom slachtoffers en slachtofferhulp. Onder meer hoe wetten en beleid in de praktijk uitpakken en hoe ze kunnen worden aangepast om slachtoffers beter te kunnen helpen. Ook brengen wij in kaart hoeveel slachtoffers er zijn van verschillende soorten delicten.
Op deze pagina vind je informatie over:
- Lopend onderzoek
- Meerjarig onderzoek
- Recente publicaties
- Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Door de Wet langdurig toezicht (Wlt) is het mogelijk geworden om (levens)lang toezicht op een dader te houden, nadat hij zijn vrijheidsstraf heeft uitgezeten. Dat gaat gepaard met bijzondere voorwaarden. Die kunnen ook van invloed zijn op het slachtoffer of de nabestaanden. Dit is bijvoorbeeld het geval als een contactverbod wordt opgelegd. Dit onderzoek beoogt in kaart te brengen wat de rechten en behoeften zijn van slachtoffers en nabestaanden bij de invulling van dit langdurige toezicht.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Wensen en belangen van slachtoffers en daders en nabestaanden.
Slachtoffers en nabestaanden kunnen behoefte aan informatie hebben over het misdrijf dat hen is overkomen. Slachtoffers hebben op grond van artikel 51b van het Wetboek van Strafvordering (Sv) het recht om te verzoeken om kennisneming van de processtukken die voor hen van belang zijn. Het OM en de rechter wegen het belang dat het slachtoffer bij kennisneming heeft, af tegen andere belangen, zoals het onderzoeksbelang en het recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer van de verdachte.
Het doel van het onderzoek is om zicht te krijgen op verzoeken van slachtoffers tot kennisneming van (proces)stukken en de beoordeling daarvan door officieren van justitie en rechters.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Kennisname van processtukken
Mediation in strafzaken (MiS) is een toevoeging aan het reguliere strafrecht die slachtoffers en verdachten in de gelegenheid stelt om de gevolgen van het strafbare feit te bespreken en deze waar mogelijk te herstellen. Tijdens het mediationtraject is er veel aandacht en ruimte voor de behoeften van slachtoffers en verdachten.
Het doel van deze studie is het onderzoeken van de ervaringen van en de psychologische impact op slachtoffers en verdachten die deelnemen aan MiS.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Effectevaluatie Mediation in Strafzaken
Voor slachtoffers van seksueel misbruik en geweld is het zoeken van hulp vaak ingewikkeld en langdurig. Het huidige hulpaanbod is onoverzichtelijk en het ontbreekt vaak aan structurele samenwerking. Om dit te verbeteren, hebben zes organisaties - Centrum Seksueel Geweld, Veilig Thuis, Slachtofferhulp Nederland, Perspectief Herstelbemiddeling, Openbaar Ministerie en politie - samen met de ministeries van VWS en JenV een nieuwe werkwijze ontwikkeld. In 2025 wordt deze werkwijze getest in twee regio’s: Oost-Brabant en Den Haag. Dit onderzoek brengt in kaart, door middel van een resultaat- en effectmeting, of deze aanpak leidt tot toegankelijke en betere ondersteuning, vroegtijdige signalering en effectievere afdoening van zaken.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Resultaat en effectmeting praktijktest hulplandschap seksueel geweld
2. Meerjarig onderzoek
Naast losstaande onderzoeken, doet het WODC ook langjarig onderzoek naar slachtoffers en slachtofferhulp. Dit doen wij via een onderzoeksprogramma dat vanaf 2025 wordt uitgevoerd en de Slachtoffermonitor. Vaak voeren externe partijen zoals universiteiten en onderzoeksinstellingen deze onderzoeken uit in opdracht van het WODC.
WODC-onderzoeksprogramma slachtoffers en slachtofferhulp
Nederland heeft de afgelopen 10 tot 15 jaar verschillende slachtofferrechten en -voorzieningen geïntroduceerd, zoals spreekrecht tijdens rechtszaken. Voor de verdere ontwikkeling van een nieuwe visie en een toekomstbestendig slachtofferbeleid is het van belang om in kaart te brengen of het huidige slachtofferbeleid nog volstaat met het oog op nieuwe ontwikkelingen. Denk bijvoorbeeld aan groepen slachtoffers die relatief recent beter in beeld zijn gekomen, zoals de LHBTIQ+-gemeenschap en personen met een lichtverstandelijke beperking. Ook zijn er relatief nieuwe vormen van geweld ontstaan, online fraude en oplichting hebben een vlucht genomen en zijn er delicten die eerder nog niet strafbaar gesteld waren, zoals online seksueel geweld.
Dit programma bestaat uit 4 deelonderzoeken:
1. Overzichtsstudie van literatuur over slachtoffers in de strafrechtketen van de afgelopen 10 tot 15 jaar.
2. Studie waarbij cijfers over slachtoffers in de strafrechtketen in kaart worden gebracht.
3. Studie naar de impact en gevolgen die slachtoffers ervaren.
4. Studie naar de ervaringen van slachtoffers met de weg van herstel en het uitoefenen van hun rechten.
Slachtoffermonitor
De Slachtoffermonitor is een periodiek onderzoek naar de ervaringen van slachtoffers, naasten of nabestaanden met de politie, het Openbaar Ministerie (OM), de rechtspraak, Slachtofferhulp Nederland (SHN), het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) en het Schadefonds Geweldsmisdrijven. De eerste meting is uitgevoerd in 2012, de tweede in 2016 en de meest recente 2022. Lees meer in dit nieuwsbericht: Meeste slachtoffers positief over ontvangen ondersteuning in de justitiële keten.
3. Recente publicaties
Hieronder een lijst met de nieuwsberichten over recente uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn naast de belangrijkste bevindingen de links naar het gehele rapport te vinden.
Algemene onderzoeken
Maatwerk nodig bij hulp en erkenning getroffenen gijzeling in Bovensmilde (2025)
Sterke afspraken tegen agressie en geweld in de publieke sector (2025)
Doelgroeponderzoek Schadefonds Geweldsmisdrijven (2024)
Hot victims of hot shifts? (2024)
Wetsevaluaties
Uiteenlopende meningen over uitbreidingen spreekrecht (2026)
Vroegtijdige monitoring wenselijk voor maatregel om slachtoffergegevens te beschermen (2025)
Tussenevaluatie Wet Uitbreiding Slachtofferrechten: communicatie met slachtoffers verstevigd (2025)
Wet vergoeding affectieschade (2024)
Toekomstbestendigheid en werkingsgebied Wet tegemoetkoming schade bij rampen (Wts) (2024)
Evaluatie wet uitbreiding spreekrecht slachtoffers en nabestaanden in het strafproces (2023)
4. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht van álle onderzoeken van het WODC die gaan over slachtoffers en slachtoffer hulp of die verwant zijn aan dat thema.