Jeugdcriminaliteit

Jeugdigen zijn buitenproportioneel veel bij criminaliteit betrokken ten opzichte van andere leeftijdsgroepen. Het is belangrijk om jeugdcriminaliteit gericht aan te pakken. Het WODC heeft veel kennis in huis over jeugdigen die in de criminaliteit terecht zijn gekomen. De  Monitor Jeugdcriminaliteit laat zien welke trends er zijn en hoeveel (en welke) jeugdigen delicten rapporteren of verdachte zijn en hoeveel jongeren zijn veroordeeld. Ook evalueert en monitort het WODC de invoering van het Adolescentenstrafrecht en is er onderzoek gedaan naar recidive onder jeugdigen.

Monitor Jeugdcriminaliteit

De Monitor Jeugdcriminaliteit is een samenwerking tussen het WODC en het Centraal Bureau voor de Statistiek. De doelstelling is een zo breed mogelijk overzicht te geven van de ontwikkelingen in jeugdcriminaliteit, deze in samenhang te bespreken en, zo mogelijk, te verklaren. Om de twee à drie jaar worden de trends in de jeugdcriminaliteit beschreven. Het gaat om jeugdigen in de leeftijd van 12 tot 23 jaar. 

De Monitor Jeugdcriminaliteit maakt gebruik van verschillende bronnen: politieregistraties van jeugdige verdachten, veroordelingsregistraties van jeugdige strafrechtelijke daders en internationale bronnen voor de ontwikkelingen in het buitenland. Naast deze bronnen wordt eens in de vijf jaar ook de ontwikkelingen in zelfrapportage van daderschap onderzocht, gebaseerd op een representatieve steekproef van Nederlandse jongeren in de leeftijd van 10 tot 23 jaar (de Monitor Zelfgerapporteerde Jeugdcriminaliteit). 

Ook zijn in 2017 de ontwikkelingen in de geregistreerde jeugdcriminaliteit in zogeheten hot spots beschreven en is een internationale vergelijking van de jeugdcriminaliteit gemaakt. Daarnaast is onderzoek verricht naar de achtergronden van daders van cybercrime en is ingegaan op mogelijke verklaringen voor de dalende jeugdcriminaliteit.

In 2020 is een nieuwe meting voorbereid, inclusief een meting van zelfrapportage van daderschap, waarvan de resultaten in het voorjaar van 2021 bekend zijn gemaakt. Daarin worden naast reguliere thema’s ook ontwikkelingen in en kenmerken van jeugdige verdachten en daders van cybercrime beschreven.
Lees de Monitor Jeugdcriminaliteit 2020.

Monitoring en evaluatie adolescentenstrafrecht

Het adolescentenstrafrecht is in 2014 in werking getreden en verruimt voor jeugdigen van 16 tot 23 jaar de mogelijkheden om rekening te houden met de ontwikkelingsfase van een jeugdige verdachte. 

Op verzoek van het ministerie van Justitie en Veiligheid (DG Straffen en Beschermen) heeft het WODC het onderzoeksprogramma Monitoren en Evalueren Adolescentenstrafrecht opgesteld.  Dit programma wordt uitgevoerd in de periode van 2014-2021 en omvat diverse deelprojecten.

Bij de toepassing van het adolescentenstrafrecht zijn diverse partijen in de strafrechtketen betrokken. In de adviesfase gaat het om de reclassering, de Raad voor de Kinderbescherming en het Nederlands Instituut voor Forensische Psychiatrie en Psychologie. Het Openbaar Ministerie kan vervolgens op basis van het advies de toepassing van het jeugdstrafrecht of het volwassenenstrafrecht vorderen. De rechter beslist uiteindelijk en in de tenuitvoerlegging zijn zowel de Dienst Justitiële Inrichtingen als de (jeugd)reclassering van belang voor een goede, op maat gemaakte aanpak.

Het is een meerjarig onderzoeksprogramma. De aandacht ging daarbij specifiek uit naar de toepassing van het jeugdstrafrecht bij jongvolwassenen. Door te monitoren werden de ontwikkelingen in de tijd in de toepassing van het (jeugd)strafrecht bij minderjarigen en jongvolwassen bijgehouden. Daarbij is aangesloten bij reeds lopende monitorprojecten van het WODC, namelijk de Monitor Jeugdcriminaliteit en de Recidivemonitor.

De evaluatie bestaat uit verschillende deelprojecten, waaronder een vroege evaluatie, een kenmerkenonderzoek, een procesevaluatie en een internationale vergelijking. In 2021 volgen een effectmeting en een overkoepelende evaluatie van het adolescentenstrafrecht. Ook start dan een validatiestudie naar de toepassing van het volwassenenstrafrecht bij 16- en 17-jarigen.

Recidive onder jeugdigen

Uit de tweejaarlijkse recidivemeting onder de vaste dadergroepen die gevolgd worden met de Recidivemonitor van het WODC blijkt dat de recidive onder jeugdige daders een stijgende ontwikkeling laat zien, na jaren van daling. Onder volwassen dadergroepen is sprake van een stabilisatie van de recidive in de laatste jaren. 

Opvallend is dat de recidivetrends onder volwassenen de laatste jaren lijken te stabiliseren, maar onder jeugdigen na een jarenlange daling een stijgende ontwikkeling laten zien. Om meer duiding te geven aan de stijging van de recidive onder jeugdige daders zal het WODC onderzoek doen naar specifieke (sub)groepen daders waarbij de stijging in recidive zich voordoet. Wellicht is de stijging van de recidive onder jeugdige daders te wijten aan een bepaald gedeelte van de onderzoeksgroep.