Het WODC produceert jaarlijks een kleine honderd onderzoeken op het gebied van justitie en veiligheid. Een deel van het onderzoek betreft langlopende projecten, waaronder Recidive-onderzoek, Criminaliteit & Rechtshandhaving, de Monitor Georganiseerde Criminaliteit, de Migratiekaart en de Monitor Jeugdcriminaliteit. Jaarlijks overlegt het WODC onder andere met het ministerie van Justitie en Veiligheid over de wenselijkheid of noodzaak van nieuw onderzoek.
Onderzoeksprogramma
Jaarlijks stelt het WODC een voorgenomen onderzoeksprogramma op voor het komende jaar. Hierin is nog flexibiliteit om tussentijdse onderzoekswensenaanvragen in behandeling te nemen. Bijvoorbeeld wanneer een bewindspersoon nieuw onderzoek aan de Tweede Kamer toezegt of wanneer het WODC zelf tussentijds een nieuw onderzoeksthema wil toevoegen.
Zie voor de laatste onderzoeksprogramma's de de pagina Onderzoeksprogramma.
De start van een onderzoek
Elk onderzoek begint met het bepalen of het WODC dit zelf kan uitvoeren of dat het uitbesteed wordt aan een universiteit of onderzoeksbureau. De criteria die daarbij een rol spelen zijn onder meer: de aanwezige expertise en datasets, gevoeligheid van de onderzoeksvraag, de benodigde gegevens, de beschikbare capaciteit en de aansluiting bij de thematische lijnen binnen de onderzoeksafdelingen.
Voor alle geprogrammeerde onderzoeken stelt het WODC een onderzoeksplan op, in overleg met de beleidsdirectie die het onderzoek heeft aangevraagd. Deze notitie bevat onder meer de beleidscontext, de aanleiding, de probleemstelling, de onderzoeksvragen, de methoden en technieken en de fasering van het onderzoek. De startnotitie wordt tenslotte ter goedkeuring voorgelegd aan het managementteam van het WODC.
Waar relevant is het WODC-onderzoek multidisciplinair, combineert het uiteenlopende methoden en technieken en baseert het zich op meerdere bronnen. Het WODC is alert op innovatieve methoden en technieken om deze, waar dat nuttig is, toe te passen.
Zie voor de gestarte onderzoeken de pagina Welk onderzoek doen we?
Intern onderzoek
Wanneer het WODC besluit om onderzoek intern te laten uitvoeren, dan wordt het onderzoek gedaan door de afdeling Intern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (IWB), die bestaat uit zeven kennislijnen. Het onderzoeksplan wordt opgesteld door de onderzoekers van de kennislijn die het beste aansluit bij het beoogde onderwerp. Een zorgvuldig samengestelde begeleidingscommissie houdt toezicht op kwaliteit en onafhankelijkheid. Voor onderzoek dat het WODC zelf uitvoert gelden alle gangbare waarborgen met betrekking tot bescherming en beveiliging van onderzoeksgegevens.
Ook heeft het WODC de beschikking over een aantal justitiële bronnen die structureel verzameld en intern beheerd worden en (semi)regulier toegang tot bronnen van justitiële ketenpartners. Hierdoor kan een groot aantal thema’s uitputtend onderzocht worden met de nieuwste methoden en technieken.
Zie voor meer informatie over IWB de pagina Organisatie.
Extern onderzoek
Wanneer het WODC besluit om onderzoek extern te laten uitvoeren bij universiteiten of particuliere onderzoeksinstellingen, begeleidt het WODC het hele traject. Medewerkers maken een startnotitie en vervolgens wordt in elke fase van het onderzoeksproces de kwaliteit en de onafhankelijkheid gecontroleerd. Hiervoor werkt de projectbegeleider van het WODC samen met een WODC-begeleidingscommissie, waarin een externe wetenschapper deelneemt als voorzitter.
Het WODC heeft een breed netwerk van relevante onderzoeksinstellingen en onderzoekers op het terrein van justitie en veiligheid. Het WODC is daardoor goed op de hoogte van nieuwe, veelbelovende ontwikkelingen, onderzoeksinstellingen, onderzoekers, methoden en technieken, seminars en symposia.
Zie voor de procedure van de uitbesteding van het (extern) onderzoek de pagina Procedure uitbesteding onderzoek.
Wetenschappelijke integriteit
Het WODC staat voor integere en betrouwbare wetenschap op het gebied van justitie en veiligheid. Men moet erop kunnen vertrouwen dat ons onderzoek en onze overige activiteiten op het gebied van databeheer en kennisverspreiding zorgvuldig, eerlijk, onafhankelijk, onpartijdig, transparant en verantwoordelijk worden uitgevoerd.
Lees meer over wetenschappelijke integriteit op de pagina Wetenschappelijke integriteit.
Beleidsreactie van het ministerie
Het wetenschappelijke onderzoek van het WODC dient ertoe om fenomenen te onderzoeken, dilemma’s aan te wijzen, knelpunten bloot te leggen en eventueel de voor- en nadelen van beleidsalternatieven en oplossingsmogelijkheden aan te dragen, of te laten zien wat onder bepaalde omstandigheden wel en niet werkt. WODC-rapporten komen vaak tegelijk met een beleidsreactie van de bewindspersoon naar buiten. Hierin reageert de minister op het rapport, en geeft ook aan wat er mee gaat gebeuren.
Toelichten
Medewerkers van het WODC informeren ook mondeling of schriftelijk over alle aspecten van wetenschappelijk- en beleidsonderzoek. Dit doen zij individueel of als lid van een expertmeeting, werkgroep, begeleidingscommissie, stuurgroep of een forum.