Op deze pagina vind je diverse onderzoeken op het gebied van justitie en veiligheid.
1. Lopend onderzoek
2. Recente publicaties
3. Alle publicaties
1. Lopend onderzoek
Het doel van de invoeringstoets is om problemen die zich bij nieuwe regelgeving in de praktijk voordoen in de uitvoering of bij de doelgroep in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren, op te pakken en op te lossen. De overheid hoort namelijk actief te onderzoeken hoe nieuwe regelgeving in de praktijk uitpakt. De invoeringstoets is een instrument om daar inzicht in te verkrijgen. Het doel van dit onderzoek is om inzicht te krijgen in het gebruik van invoeringstoetsen en daaruit lessen te trekken voor de doorontwikkeling en nadere implementatie binnen de Rijksoverheid.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Implementatie en gebruik invoeringstoets nieuwe regelgeving
De Staat van de Uitvoering is bedoeld om inhoudelijk constructieve gesprekken tussen politiek, beleid en uitvoering te stimuleren en faciliteren. En om te agenderen en te inspireren, om zo bij te dragen aan een betere dienstverlening ten behoeve van burgers en bedrijven. In 2023 verscheen de eerste Staat van de Uitvoering. Aanleiding hiervan waren de problemen bij uitvoeringsorganisaties die aan het licht zijn gekomen, zoals de toeslagenaffaire. Deze evaluatie maakt inzichtelijk hoe deze nadere invulling heeft plaatsgevonden, in hoeverre de Staat van de Uitvoering daarmee de genoemde globale doelstellingen heeft weten te bereiken en welke verbeteringen mogelijk zijn.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Staat van de uitvoering
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
Dit onderzoek vergelijkt hoe andere EU-landen vormgeven aan het auteursrecht binnen een dienstverband, en hoe deze regelingen functioneren in de praktijk. Daarmee biedt het onderzoek concrete inzichten voor mogelijke aanpassingen van de Nederlandse regeling van het werkgeversauteursrecht, in het bijzonder de artikelen 7 en 8 van de Auteurswet.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Een rechtsvergelijkende studie naar het werkgeversauteursrecht in de lidstaten van de Europese Unie
Sommige kinderen zijn geboren met een lichaam dat niet helemaal overeenkomt met het heersende beeld van man of vrouw. Denk aan geslachtskenmerken, chromosomen en/of genen of de hormoonbalans. Dat noemt men intersekse kinderen/kinderen met DSD (Differences in Sex Development). Om hoeveel kinderen het precies gaat is niet duidelijk. Niet-noodzakelijke medische behandelingen bij intersekse kinderen/kinderen met DSD zijn al enige tijd onderwerp van maatschappelijk en politiek debat, zowel nationaal als internationaal. De vraag is of er op dit moment voldoende regulering aanwezig is om te voorkomen dat kinderen met DSD niet-noodzakelijke medische behandelingen (nnmb’s) ondergaan, waarover bij kinderen met DSD, die waarover zij zelf niet zelf kunnen beslissen. Doel van het onderzoek is om zo goed mogelijk zicht te krijgen op mogelijkheden om nnmb’s bij kinderen met DSD te reguleren.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Onderzoek regulering van niet-noodzakelijke medische behandelingen bij kinderen met een DSD-conditie
Hoewel discriminatie in bepaalde vormen strafbaar is gesteld in het Wetboek van Strafrecht, blijft de strafrechtelijke aanpak in de praktijk beperkt. In 2023 deed slechts 2% van de mensen die zich gediscrimineerd voelden aangifte bij de politie. Dit onderzoek heeft tot doel om inzicht te krijgen in de factoren die van invloed zijn op de aangiftebereidheid bij strafbare discriminatie.
Lees meer op de pagina Welk onderzoek doen we?: Verhogen aangiftebereidheid van strafbare discriminatie
De AVG biedt voor bedrijven en organisaties verschillende instrumenten om de toepassing van de AVG te bevorderen, waaronder gedragscodes en AVG-certificaten. Deze gedragscodes en certificeringsmechanismen zouden bedrijven en organisaties kunnen ondersteunen bij de naleving van de AVG. Daarnaast zouden deze instrumenten de ervaren regeldruk van de AVG kunnen verlagen, omdat zij duidelijkheid bieden en het toepassen van de AVG daarmee mogelijk vergemakkelijken. Het gebruik van AVG-gedragscodes en certificeringen lijkt echter tot op heden achter te blijven.
Dit onderzoek tracht de oorzaken te achterhalen van het beperkte gebruik van gedragscodes en certificeringsmechanismen in Nederland. Ook wordt de potentie van gedragscodes onderzocht: kunnen deze instrumenten de naleving van de AVG daadwerkelijk verminderen en de ervaren regeldruk voor bedrijven en organisaties verlagen? Ten slotte wordt bestudeerd of er manieren zijn om het gebruik van deze instrumenten verder te bevorderen, en, indien dat het geval is, welke maatregelen hiertoe moeten worden genomen.Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Bevordering van het opstellen van AVG-gedragscodes en certificeringen
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
De aanwezigheid en het vervaardigen van zelfgemaakte intieme beelden van zeer jonge kinderen op het internet is een zorgwekkende kwestie. Onvoldoende kennis over de aard, omstandigheden en motieven van zelfgemaakte intieme beelden van kinderen tussen 7 en 10 jaar vormt een belangrijk probleem. Het onderzoek heeft als doelen inzicht te verkrijgen in kenmerken en motieven van kinderen tussen de 7 en 10 jaar voor het genereren van zelfgemaakte intieme beelden en het delen ervan en de impact van zelfgemaakte intieme beelden en het delen ervan.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Zelf-gegenereerd seksueel beeldmateriaal van kinderen tussen van 7 tot 10 jaar
Binnen de politie-eenheid Oost-Nederland is een pilot gestart met de applicatie ‘Samenregelen’, een keuzehulp die ondernemers begeleidt bij de afhandeling van winkeldiefstal. Dit onderzoek evalueert de pilot met als doel inzicht te verkrijgen in het functioneren van de keuzehulp in de praktijk in het bijzonder en het effect ervan op het handelen van winkeliers en hoe zij het gebruik van de keuzehulp ervaren.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Evaluatie pilots toekomstkader winkeldiefstal
Wetenschappelijk onderzoek naar een relatie tussen de prevalentie van geweld en de woon- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten is niet voorhanden. Dit onderzoek vult deze kennisleemte in. Naast woon- en werkomstandigheden wordt ook aandacht besteed aan andere factoren die kunnen bijdragen aan het optreden van geweld tussen arbeidsmigranten.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Oorzaken en prevalentie van geweldsincidenten tussen arbeidsmigranten
Vanuit de agrarische sector is meermaals aandacht gevraagd voor ‘agressie’ tegen ‘agrariërs’. N.a.v. de signalen vanuit de sector is een een motie in de Tweede Kamer aangenomen waarin werd gevraagd om een onderzoek naar de aard, omvang en achtergronden van agressie tegen agrariërs. De incidenten/agressie tegen agrariërs vinden plaats in een complexe context. Het is daarom van belang dat objectief en breed wordt gekeken naar de aard en achtergronden daarvan.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Aard, omvang en achtergrond van agressie tegen agrariërs
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
Het WODC gaat in een innovatieve pilot een zogeheten Large Language Model (LLM, een vorm van generatieve AI gericht op tekstverwerking) inzetten om computercode van de ene programmeertaal naar een andere om te zetten.
Deze computercode wordt nu gebruikt voor een bestand dat forensische zorg- en detentietrajecten in kaart brengt. Dit bestand wordt voor verschillende onderzoeken van het WODC gebruikt. De vertaalslag is nodig om de code toekomstbestendig te maken – de code wordt omgezet in een programmeertaal die efficiënter, beter leesbaar en sneller is dan de huidige programmatuur.Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Pilot gebruik AI: omzetten syntax van SPSS naar R
Dit onderzoek beoogt inzicht te geven in de aard en omvang van de Nederlandse pornosector (inclusief subsectoren) en te inventariseren in hoeverre er (signalen van) misstanden zijn in deze sector. Daartoe moet de regulerende (arbeids)wet- en regelgeving en het bijbehorende toezichtkader in kaart worden gebracht en moeten de daaruit voortvloeiende verplichtingen en andere maatregelen om de sociale en fysieke veiligheid te borgen, worden onderzocht.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Beschrijving van en eventuele misstanden in de Nederlandse pornosector
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
De Wet Evenwichtiger verhouding tussen mannen en vrouwen in bestuur en raad van commissarissen (Topvrouwenwet) is op 1 januari 2022 in werking getreden en dient geëvalueerd te worden. De wet heeft als doel het evenwichtiger maken van de verhouding tussen het aantal vrouwen en mannen in de top van grote bedrijven. In de evaluatie zijn juridische, gedragsmatige en handhavingsaspecten te onderkennen.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Wetsevaluatie Topvrouwenwet
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
Ter voorbereiding op een vervolgonderzoek naar uithuisplaatsing en terugplaatsing is het van belang om te weten welke soort hulpverlening, zowel vooraf als tijdens de uithuisplaatsing, de kans op terugplaatsing het grootst maakt. Op dit moment is echter nog niet helder genoeg waar dat onderzoek zich precies op zou moet richten en wat de beste onderzoeksmethode is. De kennistafel moet daarom leiden tot concrete vervolgstappen – specifieke onderzoeksvragen en methoden om deze de beantwoorden. Kennis uit dat vervolgonderzoek kan benut worden om de maatregel uithuisplaatsing aan te passen, zodat in de toekomst meer kinderen veilig bij hun eigen gezin kunnen blijven wonen.
Zie de pagina Welk onderzoek doen we?: Kennistafel vervolgonderzoek naar uithuisplaatsing en terugplaatsing
Contactpersoon: afdeling Extern Wetenschappelijk Beleidsonderzoek (EWB)
2. Recente onderzoeken
Hieronder de nieuwsberichten over recent uitgebrachte onderzoeken. In deze nieuwsberichten zijn ook de links naar het gehele rapport te vinden.
-
Lessen om fraude te bestrijden voor onze kennisveiligheid (2026)
-
Particuliere beveiliging koopvaardij tegen piraterij mag, maar wordt in praktijk belemmerd (2026)
-
Wet bestuur en toezicht rechtspersonen functioneert goed, maar wel enkele verbeterpunten (2026)
-
Bouwstenen voor financieel vangnet Caribisch Nederland bij schade door rampen (2026)
- Nieuwe regels voor advocaten kunnen rechtshulp betaalbaarder en toegankelijker maken (2026)
- Betrokkenheid parlement bij gedelegeerde regelgeving kan duidelijker (2026)
- Combinatie van civiel en strafrecht als nieuwe route naar betere bescherming slachtoffers (2025)
- Explosieve handel (2025)
-
Raadsman of advocaat? Formulering wetgeving kan genderneutraler (2025)
3. Alle publicaties
Via de groene button vind je een overzicht uit onze repository van álle onderzoeken van het WODC.